فقه-متن شنبه ۲۴/۸/۹۳-محمدحسن احمدی

شنبه۲۴/۸/۹۳

خلاصه درس

استادحفظ ا…دراین جلسه درتتمه ادله قاعده امکان پرداختندودرضمن اشاره به معنای امکان متذکرشده اند

اماادله قاعده امکان

دلیل برقاعده امکان ازبیان شیخ طوسی درمبسوط

الصفره فی ایامهاحیض یعنی ایامی که می تواندایام حیض باشدنه ایام عادت

مناقشه استاد:این بیان شیخ ناتمام است ومرادایام عادت است

دلیل دیگری برقاعده امکان ازبیان صاحب جواهر

دراین قاعده ادعای اجماع شده است ومنشاءاین ادعاشیخ است

ان قلت:اقوال فقهاکه مقدم است برقول شیخ و این اقوال دست شیخ نبوده است پس چگونه شیخ ادعای اجماع کرده است

قلت:شیخ دیده است که الصفره فی ایامهاحیض دلالتش تمام است وهمه قبول دارندنتیجه گرفته است که این قاعده اجماعی است وبعدازان هم مورداجماع قرارگرفته است

وبعدازاینکه صاحب جواهردلیلش رابرقاعده امکان ذکرمی کندبه معنایی که صاحب ریاض وشیخ طوسی ازامکان کرده است خدشه می کند

امابیان صاحب ریاض

صاحب ریاض چنین معناکرده است که امکان به معنای احتمال است یعنی هرخونی که احتمال داشته باشدحیض است حمل برحیض می کنیم

حتی می فرماید:اگردرشرایطش هم شک داشته باشم حمل برحیض می کنیم مثلا:زنی که درمدت ده روزسه روزبه صورت منفصل(دوروزاول وروزپنجم)صاحب ریاض درچنین خونی به واسطه قاعده امکان در این مواردکه شک درشرایط است حمل برحیض می کند

نکته:یکی ازشرایط حیض این است که خون سه روزبه نحومتصل باشدکه حمل برحیض کنیم

ولکن صاحب جواهردراین معناخدشه کرده است وگفته است معنای امکان به این وسعت(یعنی حتی جایی که شرایط نباشد)قبول ندارد

امابیان شیخ طوسی

شیخ طوسی فرموده است که خونی که شرایط حیض راداشته باشدوصفات رانداشته باشدبه خاطرقاعده امکان حیض است وفرموده است که مرادازایام درصفره فی ایامهاحیض ایامی که می تواندایام حیض باشد است نه ایام عادت

مناقشه صاحب جواهر:مقصودازایام ایام عادت است به خاطرروایات

ولکن صاحب جواهربااینکه خدشه کرده است درقاعده امکان مع ذلک فرموده است تخلف ازقاعده امکان عندی مشکل

نظراستاد:ازقاعده امکان کسی تخطی نکرده است غیرازمرحوم خوئی وشاگردانش ولی مرحوم گلپایگانی وحکیم بعدازاینکه اشکال کرده اندولکن تخطی نکرده اندومادراین قاعده تامل داریم وبیان شیخ که در ایامهاگفته اندتمام نیست ولکن ازقاعده امکان هم تخطی نمی کنیم قایه الامراحتیاط می کنیم کما اینکه صاحب عروه احتیاط کرده است

سوال:مرادازامکان چیست؟

۱.امکان احتمالی مرادنیست ولکن صاحب ریاض فرموده است که مرادامکان احتمالی است

امادلیل براینکه چرااحتمالی نیست

 به خاطراینکه خون درشبهات حکمیه یامصداقیه واقعاحیض باشدمی رودوحال انکه حیض نیست واصحاب هم ملتزم به حیضیت نشده اندوازاینجامعلوم می شودکه مرادامکان احتمالی نیست چراکه اگراحتمال مرادبوددرشبهات حکمیه یامصداقیه حمل برحیض بودن می کردیم

شبهه حکمیه مثل:زنی که سه روزبه نحوغیرمستمرخون ببیندوشک کنددراینکه حیض است ازجهت اینکه درحیض ایامعتبراست سه روزمستمریاسه روزغیرمستمرودراین صورت حکم برحیضیت نمی شودبه خاطر اینکه درشبهات حکمیه دراین مواردرجوع می شودبه مطلقاتی که دلالت بروجوب تکلیف می کنند

۲.امکان ذاتی هم نیست(امکان ذاتی یعنی انکه تصورش مساوی باتصدیقش است)به خاطراینکه حیض بودن خونی که مردداست بین حیض واستحاضه ازمحالات اولیه نیست مثل اجتماع نقیضین وارتفاعشان  و اینکه شارع حکم نکرده است به حیضیت خون دربعضی ازموارد(مثل خونی که سه روزمستمرنباشد)این عدم حکم شارع غیرازامکان ذاتی است

۳.امکان وقوعی هم مرادنیست به خاطراینکه حکم به حیض بودن خونی که مردداست بین حیض وغیرش محذوروامرممتنعی به همراه ندارد

۴.مرادازامکان درمانحن فیه امکان غیاثی است یعنی خونی که ممکن است حیض باشدبه غیاث به ادله شروط واخبارحمل می کنیم برحیض بودن

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *