۴- الاستصحاب۵- تنبیهات الاستصحابآرشیو دروس حوزویاصولالمقصد السابع الأصول العمليةقاعده ید

اصول جلسه ۱۳۵۲ طرح شبهات پیرامون کیفیت اقامه شهود در ماجرای سه‌شنبه ۱۲ آبان ۱۴۰۵

🎧 صوت جلسه:

ℹ️ تذکر: این متن با استفاده از هوش مصنوعی پیاده‌سازی شده است و احتمال خطا یا نادرستی در برخی عبارات وجود دارد.
◆ فهرست مباحث زمان‌بندی‌شده جلسه۱۳ مبحث (کلیک برای پرش به متن و پخش آن لحظه از صوت)

📌 خلاصه مطالب صوت

◆ طرح شبهات پیرامون شهود فدک: بررسی این شبهه که چرا با وجود علم امیرالمؤمنین (ع) به نصاب شهادت، شهود بیشتری اقامه نشد و چرا مردم مدینه برای شهادت حاضر نشدند.
◆ تناقض در رفتار ابوبکر: نقد اقدام ابوبکر در نوشتن و تحویل قباله فدک به حضرت زهرا (س) و سپس بازپس‌گیری آن با دخالت عمر و بهانه‌تراشی درباره نصاب شهادت.
◆ نقل‌های تاریخی درباره شهود و شأن نزول آیه: اشاره به شهادت اسماء بنت عمیس، رباح (غلام پیامبر) و حسنین (ع)، و نقل روایات عامه از ابوسعید خدری در شأن نزول آیه «وَآتِ ذَا الْقُرْبَى حَقَّهُ».
◆ جوسازی و ارعاب در مدینه: تبیین فضای رعب و وحشت پس از پیامبر (ص)، کتمان شهادت غدیر توسط مردم و ماجرای توطئه قتل امیرالمؤمنین (ع) به دست خالد بن ولید و اطلاع‌رسانی اسماء بنت عمیس.
◆ بطلان ادعای اقتدای حضرت علی (ع) به ابوبکر: اثبات کذب بودن ادعای اقتدای امیرالمؤمنین (ع) به ابوبکر و تبیین عدم امکان اکراه بر نیت قلبی در نماز جماعت.
◆ سرّ عدم اقامه شهود دیگر توسط امیرالمؤمنین (ع): توضیح اینکه اقامه شهود عادی (حتی یارانی چون سلمان و ابوذر) می‌توانست با بهانه‌تراشی در عدالت یا ایجاد «تعارض بینتین» از سوی دستگاه حاکم، دست شیعه را در تاریخ خالی بگذارد؛ لذا حضرت با معرفی شاهدی که پیامبر (ص) به بهشتی بودن او شهادت داده (ام‌ایمن) و تکیه بر اصحاب کساء و آیه تطهیر، حصول «علم قاضی» را هدف قرار دادند.
◆ اشکالات فقهی و قضایی بر محکمه ابوبکر: اثبات اینکه ابوبکر در این پرونده خودش «طرف دعوا» و «منکر» بوده است؛ لذا اولاً طبق قاعده «الیمین علی من أنکر» باید قسم می‌خورد و ثانیاً طبق سیره عقلا و موازین قضایی، طرف دعوا حق تصدی مقام قضاوت را ندارد و باید به شخص ثالث رجوع می‌شد.
◆ بررسی شبهه عدم قبض در نحله و استمرار قاعده ید: رد ادعای عدم تحقق قبض در بخشش فدک و تبیین اینکه در سیره عقلا و تمام حکومت‌ها، تصرف و ید پیشین محترم است و مدعی خلاف آن باید مدرک بیاورد.

بسم الله الرحمن الرحیم

وصلی الله علی محمد وآله الطاهرین واللعن الدائم علی أعدائهم أجمعین من الآن إلی قیام یوم الدین

اللهم کن لولیک الحجّة بن الحسن صلواتک علیه وعلی آبائه فی هذه الساعة وفی کلّ ساعة ولیا وحافظا وقائدا وناصرا ودلیلا وعینا حتی تسکنه أرضک طوعا وتمتعه فیها طویلا.

اللهم العن أوّل ظالم ظلم حقّ محمّد وآل محمّد وآخر تابع له علی ذلک اللهم العن العصابة التی جاهدت الحسین وشایعت وبایعت وتابعت علی قتله اللهم العنهم جمیعا.

السلام علیک یا أبا عبد الله وعلی الارواح التی حلت بفنائک علیک منی سلام الله أبدا ما بقیت وبقی اللیل والنهار ولا جعله الله آخر العهد منّی لزیارتکم، السلام علی الحسین وعلی علیّ بن الحسین وعلی أولاد الحسین وعلی أصحاب الحسین.

اللهم خصّ أنت أوّل ظالم باللعن منی وابدء به أولا ثم العن الثانی والثالث والرابع اللهم العن یزید خامسا والعن عبید الله بن زیاد وبن مرجانة وعمر بن سعد وشمرا وآل أبی سفیان وآل زیاد وآل مروان إلی یوم القیامة.

📅 سه‌شنبه ۱۲ آبان ۱۴۰۵ — اصول (جلسهٔ ۱۳۵۲)

🔹 ۰۳:۱۱ طرح شبهات پیرامون کیفیت اقامه شهود در ماجرای فدک و تناقض‌گویی ابوبکر

در این مسئله فدک، چند شبهه وجود دارد که پاسخ دادن به آن‌ها بسیار مهم است.

یک شبهه این است که اگر این حرفی که ابوبکر گفت، مبنی بر اینکه باید شهادت دو مرد یا یک مرد و دو زن باشد و شهادت یک مرد و یک زن مقبول نیست، صحیح باشد؛ خب آیا مولانا امیرالمؤمنین (علیه السلام) این حکم را می‌دانست یا نمی‌دانست؟ اگر کسی بگوید نمی‌دانست، فکر نمی‌کنم حتی عامه هم این حرف را بزنند و بعید می‌دانم؛ اما اگر می‌دانست، پس چطور این‌ها را برای شهادت برد؟

مطلب دوم این است که اگر با شهادت یک مرد و یک زن نمی‌شود حکم کرد، پس چطور ابوبکر قباله فدک را نوشت و به دست حضرت زهرا (سلام الله علیها) داد؟ چرا و برای چه داد؟ مگر نمی‌گویی این فیء مسلمین است؟ پس تو چه حقی داری که بیت‌المال را به یک نفر بدهی؟ اگر بگوید: «نه، من حاکم هستم و اختیار دارم»؛ خب اگر اختیار داری، چرا دوباره آن را از حضرت گرفتی؟ چرا گرفتی و چرا دفعه دوم گفتی که شهادت یک مرد و یک زن جایز نیست و شاهد محسوب نمی‌شود؟ چرا حرفت را عوض کردی؟ اگر عمر آمد و به تو اعتراض کرد، چرا حرفت را عوض کردی؟ عمر به او گفت: «تو این را به حضرت زهرا (سلام الله علیها) دادی، پس چه چیزی می‌خواهی به مردم بدهی؟ شکم فقرا را با چه چیزی می‌خواهی سیر کنی؟» چرا این کار را کرد که قباله را داد و باز پس گرفت؟

🔹 ۰۵:۵۵ چرایی عدم حضور مردم مدینه برای شهادت در قضیه فدک

نکته دیگر اینکه، فدک که یک سیب نبود که پیغمبر خدا (صلی الله علیه و آله و لعنة الله علی أعدائهم أجمعین) در یک گوشه‌ای به حضرت زهرا (سلام الله علیها و لعنة الله علی أعدائها) داده باشد و کسی خبردار نشده باشد! این یک باغ و ملک بزرگ بود که مردم مدینه قطعاً خبر داشتند که آیا حضرت این فدک را داده است یا نداده است. خب چرا از این مردم مدینه یک نفر نیامد شهادت بدهد که نه، فدک را نداده است؟ یا چرا نیامدند شهادت بدهند که فدک را داده است؟ چرا نیامدند؟

اینکه نیامدند شهادت بدهند که فدک را داده است، قطعاً به این دلیل بود که می‌ترسیدند؛ چون می‌ترسیدند! والا اگر شاهد بودند که فدک را نداده است، خب می‌آمدند و می‌گفتند فدک را نداده است. چطور به ید شهادت می‌دهند؟ الان کسی می‌آید و می‌گوید: «آقا این خانه مال من است»؛ راوی سؤال می‌کند که آیا من شهادت بدهم که در دست اوست یا شهادت بدهم که ملک اوست؟ حضرت فرمود: شهادت بده که ملک اوست. خب اگر این فدک در دست پیغمبر خدا (ص) مانده بود، چرا یک عده نیامدند شهادت بدهند که ملک پیغمبر بوده و آن را به کسی نداده است؟

الان اصلاً بسم الله الرحمن الرحیم، اگر کسی بگوید ید اعتبار ندارد و من بخواهم بگویم این ملک من است و به کسی نداده‌ام، چطور باید شاهد بیاورم؟ خب شاهد می‌آورم که این در دست من بوده است دیگر! پس چرا ابوبکر یک نفر از مردم را نخواست که بگوید: «بابا اگر کسی هست بیاید شهادت بدهد که این در دست پیغمبر بوده و به حضرت زهرا نداده است»؟ چرا هیچ‌چیز از این قبیل نیست؟

🔹 ۰۸:۲۰ بررسی تعداد شهود فدک و حکمت دستور پیامبر (ص) به تصرف در زمان حیاتشان

نکته دیگر اینکه، اولاً شهود دو مرد و دو زن بودند؛ به خاطر اینکه اصلاً در بعضی از نقل‌ها آمده است که اسماء بنت عمیس هم شهادت داده است، و رباح [در صوت: رماح] که عبد پیغمبر خدا (صلی الله علیه و آله و لعنة الله علی أعدائهم أجمعین) بوده و ظاهراً حضرت او را آزاد کرده بود، او هم شهادت داده است.

ثانیاً، اگر بگوییم یک نفر بوده، خب پیغمبر خدا (ص) که می‌دانست، امیرالمؤمنین (سلام الله علیه) که می‌دانست، حضرت زهرا (س) که علم غیب داشت؛ پس چرا آن روز به پیغمبر خدا (ص) عرض نکردند که: «یا رسول الله! بابا دو تا شاهد بیاور و محکم‌کاری کن تا فردا این‌ها فدک را از ما نگیرند»؟ اتفاقاً این مطلب در روایت هست که وقتی حضرت فدک را تحویل حضرت زهرا (س) داد، حضرت زهرا عرض کرد: «بابا، تا شما زنده هستید در دست خودتان باشد»؛ حضرت فرمود: «نه، در زمان حیاتم بگیر و تصرف بکن تا این‌ها بعداً مدعی نشوند!»

پس ظاهر روایت این است که غیر از آن بحث علم غیب و این‌ها، یک امر عادی هم در میان بوده است؛ ملکی به این بزرگی، آن هم با دشمنی‌ای که این‌ها با اهل‌بیت در زمان حیات رسول خدا (ص) داشتند، معلوم بود که چه خواهد شد. من مطمئن هستم که امیرالمؤمنین (سلام الله علیه) شهود دیگری هم داشته، منتها عمداً نیاورده است.

🔹 ۱۰:۳۳ سرّ عدم اقامه شهود بیشتر؛ مقایسه با واقعه غدیر و فضای رعب و وحشت مدینه

سرّش این است: ببینید، اگر بیست نفر هم شاهد می‌برد، باز ابوبکر یک بهانه دیگر درمی‌آورد! شاهدش هم واقعه غدیر است. آقا، غدیر چقدر شاهد داشت؟ اصلاً غدیر هیچ؛ وقتی که ابوبکر به حساب متصدی شد… ـ من می‌گویم صلاح هم نیست که بگویند «به خلافت رسید»؛ همین تعبیری که حالا اگر «غصب کرد» هم نمی‌خواهید بگویید، به همین عنوان بگویید که مثلاً آمد و امور را به دست گرفت و متصدی شد. من صلاح نمی‌دانم تعبیری را که بعضی‌ها از شیعه به کار می‌برند و می‌گویند «خلیفه اول و دوم»؛ این مناسب نیست. شما چطور الان درباره فلان کشور غاصب می‌گویید ما نباید آن را به رسمیت بشناسیم؟ خب او هم غاصب است دیگر، فرقش چیست؟ به نظر من نباید این تعبیر بشود. ما نمی‌گوییم جسارت بکنند، با آن کاری ندارم و به من مربوط نیست، ولی این مقدار بگویند که متصدی شد. ـ

خب، وقتی که متصدی شد، شاهدش این است که خود امیرالمؤمنین (سلام الله علیه) وقتی که به حسب ظاهر به خلافت رسید ـ که او امام بود و مردم به حسب ظاهر آمدند با او بیعت کردند ـ از مردم سؤال کرد: «آقا، غدیر یادتان هست؟» چندین نفر، سی نفر از میان جمعیت دست بلند کردند که: «بله، ما غدیر یادمان هست.» خب این سی نفری که دست بلند کردند که ما غدیر یادمان هست، در آن زمان کجا بودند؟ خب می‌ترسیدند! می‌ترسیدند.

🔹 ۱۲:۵۹ توطئه قتل امیرالمؤمنین (ع) در مسجد و بطلان ادعای اقتدای حضرت به ابوبکر

در یک روایتی آمده است که اصلاً وقتی مهاجر و انصار جمع بودند و امیرالمؤمنین (سلام الله علیه) آمد خطبه خواند و احتجاج کرد، ابوبکر به عمر گفت: «این مجلس را دیدی؟ اگر یک دفعه دیگر این مجلس برپا بشود، تار و پود ما را بر باد می‌دهند! چه کار بکنیم؟» گفت: «دستور بده او را بکشند!» بله، بکشندش! چه کسی بکشد؟ خالد بن ولید (لعنة الله علیه و علی أولیائه).

به خالد گفتند: «اگر ما کاری به تو بگوییم انجام می‌دهی؟» ـ حالا یا قبلاً به او گفته بودند و در جریان بود ـ گفت: «بله، انجام می‌دهم، ولو قتل مولانا امیرالمؤمنین (سلام الله علیه) باشد!» خب چطوری؟ قرار شد وقتی که نماز تمام شد یا در تشهد، این کار را بکند.

حضرت (سلام الله علیه) هیچ‌وقت به ابوبکر اقتدا نکرده است؛ همه این‌ها دروغ است، همه‌اش دروغ است! اتفاقاً در این روایت دارد که حضرت پشت سر ابوبکر، نماز خودش را خوانده است [به صورت فرادی]. آخر کدام بی‌عقلی می‌تواند بیاید بگوید من یقین دارم حضرت اقتدا کرده است؟! چون اصلاً تقیه هم همین است؛ آقا مرا به زور برده‌اند که پشت سر زید نماز بخوانم، دیگر نیتِ اقتدا که زوری نیست! نیت در قلب است. اینکه می‌گویند حضرت (سلام الله علیه) اقتدا کرد، تو از کجا می‌گویی؟!

اصلاً من واقعاً در تعجبم؛ یا ما هیچ‌چیز حالیمان نمی‌شود ـ که قطعاً این‌طور نیست ـ یا این‌هایی که این حرف‌ها را می‌زنند مغرض هستند، که قطعاً همین‌طور است. آقا تو از کجا می‌گویی امیرالمؤمنین (سلام الله علیه) اقتدا کرده است؟ بله، مثل این می‌ماند که الان خیلی موقع‌ها می‌شود که بنده در جایی کنار مردم می‌ایستم، منتها نماز خودم را می‌خوانم.

🔹 ۱۵:۳۲ اطلاع‌رسانی اسماء بنت عمیس از توطئه قتل و پشیمانی ابوبکر در نماز

اتفاقاً اسماء بنت عمیس متوجه این قضیه شد که این‌ها نقشه قتل دارند. خادمه و کنیزش را فرستاد و گفت: برو خانه امیرالمؤمنین (سلام الله علیه) و این آیه شریفه را بخوان: «إِنَّ الْمَلَأَ یَأْتَمِرُونَ بِکَ لِیَقْتُلُوکَ» [در صوت: الذین یأتمرون أن یقتلوک]. حضرت فرمود که: «آن‌ها در کارشان موفق نمی‌شوند.»

بعد در نماز، آن‌چنان تزلزل و وحشتی بر ابوبکر وارد شد که اصلاً مکث کرد تا حدی که مردم فکر کردند تشهد را فراموش کرده است! بعد قبل از سلام نماز به خالد گفت: «آن کاری را که گفتم، نکن!» حضرت که علم غیب داشتند.

خب، وقتی که این آقا دستور قتل امیرالمؤمنین (علیه السلام) را می‌دهد، بعد اگر ده نفر یا بیست نفر می‌آمدند به نفع حضرت شهادت می‌دادند، آن‌ها را ولشان می‌کردند؟! معلوم است که رهایشان نمی‌کردند!

🔹 ۱۷:۰۷ روایات اهل سنت درباره شأن نزول آیه «وَآتِ ذَا الْقُرْبَى حَقَّهُ» و بخشش فدک

یک مطلب عجیبی که باز باید در این خطبه شریفه بررسی بشود این است که عامه روایاتی را در ذیل این آیه شریفه «وَآتِ ذَا الْقُرْبَى حَقَّهُ» نقل کرده‌اند؛ از جمله: «قَرَأْتُ عَلَى الْحُسَیْنِ بْنِ یَزِیدَ الطَّحَّانِ هَذَا الْحَدِیثَ فَقَالَ رُبَّمَا قَرَأْتُ عَلَى سَعِیدِ بْنِ خُثَیْمٍ عَنْ فُضَیْلٍ عَنْ عَطِیَّةَ عَنْ أَبِی سَعِیدٍ الْخُدْرِیِّ قَالَ: لَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآیَةُ "وَآتِ ذَا الْقُرْبَى حَقَّهُ" دَعَا النَّبِیُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ فَاطِمَةَ وَأَعْطَاهَا فَدَکَ».

اتفاقاً من دیشب به یکی از رفقا گفتم که شرح حال ابوسعید خدری را برای من بفرست که این ابوسعید خدری که این روایت را نقل می‌کند، چرا خودش نرفت در محکمه شهادت بدهد؟ چندین نفر این مطلب را از ابوسعید خدری نقل می‌کنند. باز روایت دیگری است: «عَنْ عَطِیَّةَ عَنْ أَبِی سَعِیدٍ» از فضیل بن مرزوق که: «لَمَّا نَزَلَتْ "وَآتِ ذَا الْقُرْبَى حَقَّهُ" فَأَعْطَاهَا فَدَکَ». یا روایت دیگری از ابوسعید خدری که: «قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ "وَآتِ ذَا الْقُرْبَى حَقَّهُ" قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَآلِهِ: یَا فَاطِمَةُ لَکِ فَدَکُ». یا روایت دیگری که: «لَمَّا أُنْزِلَ عَلَى النَّبِیِّ "وَآتِ ذَا الْقُرْبَى حَقَّهُ" دَعَا رَسُولُ اللَّهِ فَاطِمَةَ فَأَعْطَاهَا فَدَکاً وَالْعَوَالِیَ». این روایت فقط هم از ابوسعید خدری نیست، دو سه نفر از صحابه هستند که این روایت از آن‌ها نقل شده است.

🔹 ۱۹:۵۲ حکمت عدم اقامه شهود عادی توسط امام علی (ع)؛ جلوگیری از بهانه‌تراشی و تعارض بینتین

من خیال می‌کنم که سرّ اینکه امیرالمؤمنین (سلام الله علیه) شاهد دیگری نبرد و پیغمبر خدا (ص) هم از قبل شاهد قرار نداد، این بود که اگر حضرت شاهد عادی می‌برد، ابوبکر که قطعاً رد می‌کرد؛ از صحبت‌ها و قرائن کاملاً معلوم بود. چون ابوبکر قطعاً یا خودش حیله و مکر داشت و یا تحت نفوذ عمر بود؛ یکی از این دو تا بود. چون تو قباله را می‌دهی و بعد پس می‌گیری! روز اول می‌گویی: «یا زهرا، هرچه تو می‌گویی من کلامت را قبول دارم» و قباله را می‌دهی؛ بعد چرا روز بعد می‌گویی که شهادت یک مرد و یک زن جایز نیست و تو چه توقعی داری که من با شهادت یک مرد و یک زن فدک را به تو بدهم و این خلاف قرآن است؟! یا آن حرف عمر که خود عامه نقل کرده‌اند که به ابوبکر گفت: «اگر تو فدک را بدهی، چطوری می‌خواهی حکومت بکنی؟» خب، این‌ها قطعاً نمی‌خواستند فدک را بدهند، می‌خواستند بگیرند.

حالا که می‌خواهند بگیرند، حضرت (سلام الله علیه) که علم غیب دارد و بر کائنات عالم است، می‌داند که اگر شاهد عادی می‌برد و آن‌ها شهادت‌ها را رد می‌کردند، امروز دست شیعه خالی بود! ابوبکر می‌گفت عدالت این‌ها نزد من ثابت نیست. یا اصلاً نه، امیرالمؤمنین (ع) شاهد می‌برد و ابوبکر هم در مقابل، چهار نفر شاهد دروغین می‌آورد و بعد می‌گفت: اینجا تعارض بینتین است! آن‌وقت امروز شیعه می‌خواست توی سرش بزند که چه کار بکند، چون بالاخره تعارض بینتین شده و حرفی نمی‌توانست بزند!

🔹 ۲۲:۰۴ ویژگی منحصربه‌فرد شهادت ام‌ایمن و تکیه بر «علم قاضی» به جای نصاب ظاهری بینه

اما حضرت آمد و فرمود: «بابا، آیا این ام‌ایمن زنی از اهل بهشت هست؟» گفتند: بله. خب زن اهل بهشت که دروغ نمی‌گوید و خیانت نمی‌کند! اگر بگویی شاید ام‌ایمن اشتباه کرده است، خب ابوبکر که به او نگفت شاید تو اشتباه می‌کنی و آیا دقیق خاطرت هست یا نه؛ از این حرف‌ها نزد.

ممکن است کسی بگوید: «آقا این مختص ام‌ایمن نیست، تمام عدول اهل بهشت هستند.» می‌گوییم: اولاً عدول دو قسم هستند؛ یک عادلی هست که حسن ظاهر دارد و مردم شهادت می‌دهند که عادل است؛ این فرد ممکن است در واقع کلاش درجه یک هم باشد! اما یک عادلی هست که پیغمبر خدا (ص) می‌فرماید این تا آخر عمرش عادل است. چون آن روز حضرت نفرمود «ام‌ایمن زن خوبی است» تا بگوییم میزان، حالِ فعلی افراد است و امروز آدم خوبی است و فردا را ما چه می‌دانیم؛ بلکه آن روز حضرت فرمود: «ام‌ایمن از زن‌های بهشتی است»؛ از زن‌های بهشتی است یعنی تا آخر عمرش آدم درجه یک و معصوم از دروغ است.

حضرت این شاهد را آورد که به ابوبکر بفرماید: تو باید از قول ام‌ایمن و حضرت زهرا (سلام الله علیها) علم پیدا کنی! امروز می‌بینیم حسنین (ع) شهادت داده‌اند، امیرالمؤمنین (سلام الله علیه) شهادت داده، ام‌ایمن شهادت داده، حضرت زهرا (سلام الله علیها) فرموده است؛ اینجا دیگر بحثِ «فَاسْتَشْهِدُوا شَهِیدَیْنِ مِنْ رِجَالِکُمْ» نیست! اینجا بحث این است که وقتی سابقه و شأن این افراد را نگاه بکنی، علم پیدا می‌کنی. تو علم پیدا کرده‌ای، ولی نمی‌خواهی بدهی!

🔹 ۲۴:۳۶ چرایی عدم فراخوانی سلمان و ابوذر برای شهادت؛ حجیت علم قاضی و دلالت آیه تطهیر

ولی اگر حضرت شاهد عادی می‌برد، فایده نداشت؛ کما اینکه اصلاً شرعاً هم جایز بود که شاهدی مثل سلمان را ببرد. اگر بنده یقین دارم که این مال، مالِ من است؛ امیرالمؤمنین (سلام الله علیه) مریدهایی مثل جناب سلمان، جناب ابوذر و جناب مقداد داشت که در مدینه بودند. اگر حضرت به این‌ها می‌فرمود شما بیایید شهادت بدهید، قطعاً شهادت می‌دادند! اصلاً امکان ندارد که امام زمان (عج) بیاید به من بفرماید تو بیا شهادت بده و من شهادت ندهم؛ چون قول امام، خودِ شریعت است. آن‌ها که شیعه و مرید امیرالمؤمنین (سلام الله علیه) بودند؛ پس چرا حضرت، سلمان و ابوذر را نبرد که شهادت بدهند؟ آن‌ها که می‌دانستند، و اگر هم بر فرض نمی‌دانستند، وقتی امیرالمؤمنین یا حضرت زهرا (س) به آن‌ها می‌فرمودند، آن‌ها که شک نمی‌کردند و علم پیدا می‌کردند. مگر الان شیعه‌ای در عالم پیدا می‌شود که امام زمان (سلام الله علیه) به او بفرماید تو این کار را بکن، و او بگوید نه آقا من شک دارم که جایز است یا جایز نیست؟! پس چرا حضرت آن‌ها را نبرد که شهادت بدهند؟

حرف‌هایی که در خطبه فدکیه هست و کارهایی که حضرت انجام داد، به ضمیمه این نکاتی که عرض کردم، برای این بود که حضرت می‌خواست به عالم بفهماند که ابوبکر دنبال حکم خدا نیست! والا اگر قاضی علم داشته باشد و حتی بینه‌ای برخلاف علمش اقامه شود، نمی‌تواند بر طبق بینه حکم بکند؛ علم قاضی مقدم بر بینه است.

تو چطور از قول این اصحاب کساء و اصحاب مباهله علم پیدا نمی‌کنی؟ شما دیدید که پیغمبر خدا (ص) با همه جمعیت برای مباهله رفت، اما دست چه کسی را گرفت؟ دست همین پنج نفر را، که این‌همه در فضائلشان مطلب گفته شده است؛ حدیث کساء که خود عامه هم قبول دارند و فقط مال ما نیست، و قضیه مباهله که عامه هم قبول دارند. بعد آیا این پنج نفر آمدند و نستجیر بالله دروغ گفتند؟! آن‌وقت دو تا «بَوّال علی عقبیه» را که از سرِ خیابان پیدا کند و بیایند شهادت بدهند، شارع به قول آن دو تا حکم می‌کند، اما به قول این پنج نفر حکم نمی‌کند؟!

امروز عامه نمی‌توانند این را جواب بدهند! چون اگر بگوید ما از قول این‌ها علم پیدا نمی‌کنیم، معلوم می‌شود تو مریض هستی! کسی که قرآن درباره او آیه تطهیر را می‌فرماید، دیگر صد درصد مطهر است. البته هر پنج نفر صد درصد هستند ـ نه اینکه اگر شیعه‌ای بگوید حضرت زهرا (سلام الله علیها) صد درصد است و مولانا امیرالمؤمنین نود و نه درصد، او شیعه نیست، او یهودی است و باید برود گم شود ـ اما دیگر حتی نزد عامه، به هر آدم فاسق و فاجر و به هر دزدی هم که بگویی، قبول می‌کند که حضرت زهرا (سلام الله علیها) قطعاً جزء «أهل البیت» در آیه تطهیر است و این را که دیگر نمی‌شود منکر شد!

خب این‌ها باید بررسی بشود که چرا ابوبکر چنین کرد. اگر ابوبکر از روز اول می‌آمد و می‌گفت: «نه، باید دو تا شاهد بیاوری و من هم از قول شما علم پیدا نمی‌کنم»، خب دست ما در استدلال بر آن‌ها خالی‌تر بود؛ چون بالاخره ادعا کرده بود و فوقش می‌گفتیم او دین ندارد و به پیغمبر ایمان نیاورده است، ولی نمی‌توانستیم تناقضش را به این شکل اثبات کنیم. اما وقتی که خودش قباله فدک را می‌دهد و در جلسه اول این حرف را نمی‌زند، دیگر راه فراری ندارد.

🔹 ۲۹:۲۲ اشکالات فقهی و قضایی محکمه فدک: ترک قسم منکر و عدم صلاحیت قاضیِ ذی‌نفع (طرف دعوا)

حالا غیر از آنکه قبلاً عرض کردم که از خود ابوبکر نقل شده که با «عدل واحد و ضمیمه شدن یمین (قسم)» حکم می‌کرده است؛ اشکال دیگر این است که خود ابوبکر هم تازه قسم نخورد! اصلاً گیریم که ابوبکر منکر بود ـ که ان‌شاءالله فردا بحث می‌کنیم ـ خب چرا قسم نخورد؟

از آن گذشته، هیچ‌وقت در محکمه، قاضی نمی‌تواند خودش طرفِ دعوا باشد؛ قاضی باید یک نفر دیگر باشد! اگر بنده با مرجع تقلید اعلم دعوا دارم، نمی‌توانم بروم پیش خودِ همان مرجع تقلید اعلم تا بین ما خصومت را حل بکند؛ باید به شخص ثالث رجوع بکنیم. خب در قضیه فدک هم باید به شخص ثالث رجوع می‌کردند؛ ابوبکر چه حقی داشت که خودش متصدی قضاوت بشود؟ باید به شخص ثالث رجوع می‌کردند، چون خودش طرف دعواست! حتی این مسئله در فقه هست که اگر «أعلم من فی البلد» که قاضی است، خودش طرف دعوا باشد، او نمی‌تواند قضاوت بکند.

▪ شاگرد: چطور اینجا ابوبکر طرف دعوا بوده است؟
▪ استاد: به خاطر اینکه حضرت زهرا (س) فرمود پیغمبر (ص) فدک را به من بخشیده است و ابوبکر گفت به تو نبخشیده است! آقا اصلاً فرض کنیم من شاهد ندارم و عصمت حضرت زهرا (سلام الله علیها) و ید را هم کنار بگذاریم؛ یک شخص معمولی مثل بنده می‌روم در دادگاه و می‌گویم این خانه مال من است و ید هم ندارم. قاعده چیست؟ «البینة علی المدعی و الیمین علی من أنکر»؛ خب طرف مقابل که منکر است باید قسم بخورد دیگر! و غیر از اینکه باید قسم بخورد، خودش نمی‌تواند قضاوت بکند؛ حق قضاوت با او نیست.
▪ شاگرد: چون ذی‌نفع است؟
▪ استاد: نه صرفاً از باب ذی‌نفع بودن؛ اصلاً سرّش هرچه می‌خواهد باشد، ولی در سیره عقلا هم همین‌طور است که هیچ‌وقت قاضی محکمه نمی‌تواند خودش طرف شکایت باشد. الان اگر بنده با یک قاضی دعوا داشته باشم و بگویم این قاضی خانه مرا غصب کرده است، آیا پرونده مرا می‌فرستند پیش همان قاضی‌ای که خودش طرف شکایت است؟! در کجای دنیا چنین چیزی هست؟ من نمی‌دانم چرا در مسئله فدک متعرض این جهت نشده‌اند که او اصلاً حق قضاوت نداشته است.
بله، یک وقت او این‌طوری ادعا می‌کرد که نستجیر بالله پیغمبر خدا (ص) اصلاً حق نداشته است فدک را ببخشد و نمی‌توانسته بیت‌المال را ببخشد؛ اگر ادعایش این بود، بله، طرف دعوای شخصی نبود و داشت یک حکم شرعی کلی را بیان می‌کرد. ولی او که این حرف را نزده است! لذا به حضرت گفت برو بینه و شاهد بیاور. گفت ارث نمی‌رسد، اما نگفت پیغمبر در زمان حیاتش نمی‌تواند ببخشد. خب وقتی در زمان حیات می‌تواند ببخشد، حتی اگر ـ نستجیر بالله، زبانم لال، که اصلاً به زبان آوردنش هم غلط است و آدم ملعون می‌شود، ولی از باب ناچاری و فرض محال عرض می‌کنم ـ اگر خود پیغمبر (ص) زنده بود و ادعا می‌کرد که من نبخشیده‌ام، باید می‌رفتند در محکمه و طبق قاعده قسم می‌خورد!
پس اولاً: چرا تو قسم نخوردی؟ ثانیاً: تو حق نداری قاضی این پرونده باشی، قاضی پرونده باید شخص ثالث باشد. حتی در دنیای امروز هم، فرض کنید اگر بنده یکی از اعضای شورایی هستم که انتخابات را تأیید یا ابطال می‌کنند، و خودم کاندیدای آن شهر بوده‌ام و رقیب و معارض من در آن شهر رأی آورده است؛ در قانون نوشته‌اند که اگر شکایتی درباره آن حوزه بشود، آن شخصی که خودش کاندیدا بوده، با اینکه عضو آن مجموعه است، حق رأی ندارد! نه فقط قضاوت، بلکه حتی حق یک رأی را هم ندارد. بی‌سوادترین آدم هم که الفبای سیره عقلا را بلد باشد می‌فهمد که اینجا یک محاکمه و نزاع است. تو که نگفتی پیغمبر حق بخشیدن نداشته است؛ تو گفتی برو بینه بیاور، یعنی اگر پیغمبر خدا (ص) این کار را کرده باشد ما حرفی نداریم. حتی در آن حدیث جعلی هم گفتی: «ما پیغمبران ارث نمی‌گذاریم»، جعل نکردی که ما حق نداریم در زمان حیات چیزی به کسی بدهیم!
▪ شاگرد: اینکه قاضی می‌گوید برو بینه بیاور، به این معناست که خودش منکر است؟
▪ استاد: خب بله، باید قسم بخورد دیگر! قاعده «الیمین علی من أنکر» اطلاق دارد، ولو منکر قاضی باشد.
▪ شاگرد: الان در دادگاه‌ها وقتی قاضی به مدعی می‌گوید برو بینه بیاور، آیا قاضی قسم می‌خورد؟
▪ استاد: آنجا قاضی به طرفِ مقابلِ مدعی می‌گوید قسم بخور، چون منِ مدعی که از خودِ قاضی شکایت ندارم! این چه حرفی است که می‌زنید؟ از شما بعید است! من و شما می‌رویم محکمه، قاضی به شما که منکر هستی می‌گوید قسم بخور؛ ولی در قضیه فدک، فرض این است که طرف مقابل و منکر، خودِ قاضی (ابوبکر) است! بله، یک وقت دو نفر می‌روند پهلوی قاضی، آنجا قاضی که خودش قسم نمی‌خورد؛ اما اینجا خود ابوبکر طرف دعوا و منکر است، چون اوست که دارد می‌گوید پیغمبر فدک را به تو نبخشیده و مال بیت‌المال است. الان در این نزاع، منکر چه کسی بوده است؟ خب هر نزاعی باید یک منکر داشته باشد دیگر؛ منکرِ این نزاع چه کسی بوده و مقتضای «و الیمین علی من أنکر» چیست؟ باید قسم بخورد!
این‌ها نکاتی است که باید بررسی بشود. من تا به حال ندیده‌ام و به بعضی‌ها هم سپرده‌ام که اگر در کتب عامه کتابی هست که این مطالب را طرح کرده و جواب داده باشد، به ما برسانید تا ما این‌ها را طرح و بررسی کنیم و حرف آن‌ها را هم بشنویم؛ ما که نمی‌خواهیم خلاف شرع بکنیم، اگر چیزی طبق میزان الهی درست باشد، همه می‌پذیرند و امیرالمؤمنین (سلام الله علیه) هم می‌پذیرد.

🔹 ۳۷:۲۰ پاسخ به اشکال اخراج کارگزاران پیش از محاکمه و گریز عامه از بحث فدک

▪ شاگرد: این چطور قضاوتی بوده که قبل از قضاوت، کارگزاران حضرت زهرا (س) را از فدک اخراج کردند؟
▪ استاد: اینکه قبل از قضاوت آن‌ها را اخراج کرده، می‌تواند بگوید از باب این بوده که من علم داشتم مال بیت‌المال است؛ مثل اینکه من علم دارم این خانه مال من است و می‌آیم وسایل شما را بیرون می‌ریزم. حالا با آن کار نداریم؛ ولیکن کلام در این است که من بعید می‌دانم در میان عامه کسی باشد که فدک را به صورت علمی بررسی کرده باشد؛ چون آبروریزیِ فدک درست مثل غدیر است! چطور غدیر را بررسی نمی‌کنند؟
الان حدود شصت یا هفتاد سال است که مرحوم علامه امینی (رحمة الله علیه) کتاب «الغدیر» را چاپ کرده است. اگر آن‌ها یک کتابِ مشت‌پرکن در جواب آن می‌داشتند، خانه‌های یهودی‌ها و مسیحی‌ها را هم از آن پر کرده بودند! چطور الان با اینکه الغدیر گران است و به زبان عربی است، شیعه آن را همه‌جا پخش می‌کند؛ آن‌ها با آن‌همه امکاناتی که دارند، اگر یک کتاب به درد بخور می‌داشتند، عالم را پر می‌کردند. مثل این می‌ماند که بنده حرف می‌زنم و کسی که بلندگوی عالم در اختیارش است ساکت می‌شود و جواب نمی‌دهد؛ این معلوم می‌شود که می‌ترسد و جوابی ندارد، والا خب جواب بدهید دیگر! قدرت و زور شما که بیشتر است. در مورد فدک هم من نفی نمی‌کنم که کتابی نوشته‌اند، ولیکن با اینکه به چند نفر سپرده‌ایم، تا به حال کتابی که به این اشکالات جواب داده باشد پیدا نکرده‌ایم.

🔹 ۳۹:۳۷ نقد شبهه عدم قبض در نحله فدک و استمرار حجیت قاعده ید در سیره عقلا

اما برگردیم به بحث قاعده ید. بعضی از عامه آمده‌اند و گفته‌اند که در آیه «وَآتِ ذَا الْقُرْبَى حَقَّهُ»، پیغمبر خدا (ص) فدک را تحویل حضرت زهرا (س) نداده است! خب اگر بگویی شأن نزول این آیه شریفه درباره فدک است، ولی پیغمبر آن را تحویل نداده، یعنی نستجیر بالله پیغمبر با دستور الهی مخالفت کرده است؟! قرآن که می‌فرماید: «وَآتِ» (بده)! از این گذشته، این‌همه روایات که از عامه و خاصه نقل شده که «فأعطاها فدک»، این‌ها چیست؟

یک بی‌سوادی از آن‌ها دیدم نوشته است که: «در نحله (بخشش) هم، چه به مذهب عامه و چه به مذهب خاصه، قبض معتبر است و پیغمبر فدک را به قبض حضرت زهرا نداده بود!» خب اگر قبض نداده بود، پس چرا ابوبکر این را نگفت که آقا قبض نداده است؟! چرا گفت شاهد بیاورید که پیغمبر آن را به شما بخشیده است؟ این حرف‌ها چیست؟!

خب، پس حضرت زهرا (س) بر فدک ید داشته است. همان‌طور که چند روز پیش عرض کردم، من بعید می‌دانم یک عاقل یا یک دین در عالم پیدا بشود ـ حتی کمونیست‌ها ـ که اگر رئیس‌جمهور قبلی یا پادشاه قبلی چیزی را به من بخشیده و الان در دست من است، وقتی رئیس‌جمهور یا پادشاه بعدی می‌آید، به من بگوید: «برو بینه بیاور که رئیس‌جمهور قبلی این را به تو بخشیده است!» در کجای عالم وقتی رئیس‌جمهور یا پادشاه جدید می‌آید، به متصرف می‌گوید برو مدرک بیاور؟! تو که مدعی خلاف هستی باید مدرک بیاوری! لذا همیشه می‌گویند بروید حساب‌ها و پرونده‌ها را بررسی کنید و سابقه‌اش را دربیاورید؛ چون اصل اولی، به قول امروزی‌ها بر تبرئه و صحت تصرف است. اگر کسی یدِ حضرت زهرا (س) را در فدک منکر بشود، دیگر اصلاً در عالم یدی نخواهیم داشت!

مضافاً به اینکه خودِ این رئیس‌جمهور جدید (ابوبکر) هم نگفت که من می‌دانم پیغمبر نبخشیده است، بلکه خودش هم گفت: «من نمی‌دانم که به تو بخشیده است یا نبخشیده است!» خب این‌ها جهاتی است که باید ان‌شاءالله بررسی بشود؛ و للکلام تتمة، فردا ان‌شاءالله به شرط حیات.

🔹 📱 کپشن ویژه تلگرام و ایتا

🎤 #صوت_خارج_اصول

🗒 جلسه: ۱۳۵۲

📒 بحث: #اصول_عملیه | #استصحاب (#قاعده_ید)

📝 مباحث:

▪ استاد: به شبهات کلامی و فقهی ماجرای فدک؛ چرایی عدم اقامه شهود بیشتر توسط امیرالمؤمنین (ع)؛ تناقض در رفتار ابوبکر در تحویل قباله فدک و بازپس‌گیری آن؛ بررسی شأن نزول آیه «و آت ذا القربی حقه» در کتب اهل سنت و روایات ابوسعید خدری؛ تبیین فضای رعب و وحشت مدینه و توطئه قتل امیرالمؤمنین (ع) توسط خالد بن ولید؛ اثبات کذب بودن ادعای اقتدای حضرت علی (ع) به ابوبکر در نماز؛ سرّ استشهاد به ام‌ایمن و جلوگیری از بهانه‌تراشی و ایجاد تعارض بینتین؛ تقدم علم قاضی بر بینه و دلالت آیه تطهیر و مباهله بر صدق اهل‌بیت (ع)؛ اشکالات قضایی محکمه فدک (ترک قسم منکر توسط ابوبکر و عدم صلاحیت قاضی در جایی که خودش طرف دعواست)؛ نقد شبهه عدم تحقق قبض در نحله فدک و استمرار حجیت قاعده ید در سیره عقلا.
🏷 #آیت_الله_احمدی_شاهرودی #فدک #قاعده_ید #خطبه_فدکیه #علم_قاضی #آیه_تطهیر #ام_ایمن #قضاوت
🌐 پایگاه اطلاع‌رسانی آیت‌الله عبدالله احمدی شاهرودی:
https://ahmadishahroudi.ir
🔹 تلگرام: https://t.me/ahmadishahroudichannel
🔸 ایتا: https://eitaa.com/ahmadishahroudichannel

🔹 🗂️ دسته‌بندی و متادیتای سایت (ahmadishahroudi.ir)

– 📌 عنوان پیشنهادی پست (SEO Title): جلسه ۱۳۵۲ درس خارج اصول – قاعده ید: پاسخ به شبهات فقهی و قضایی ماجرای فدک (علم قاضی، شهادت ام‌ایمن و بطلان قضاوت طرف دعوا)

– 📂 مسیر دسته‌بندی در سایت: [#۴] آرشیو دروس حوزوی › [#۱۱] اصول › [#۱۰۹۶] المقصد السابع الأصول العملية › [#۱۳۳۱] ۴- الاستصحاب › [#۱۳۳۷] ۵- تنبیهات الاستصحاب › [#۱۵۰۲] قاعده ید

🏷️ برچسب‌های پیشنهادی وردپرس (WP Tags): قاعده ید, فدک, خطبه فدکیه, علم قاضی, شهادت ام ایمن, اسماء بنت عمیس, ابوسعید خدری, آیه تطهیر, تعارض بینتین, قضاوت طرف دعوا

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا