اصول جلسه ۱۳۵۴ بررسی قاعده ید و موارد انقلاب دعوا در قضیه فدک شنبه ۱۶ آبان ۱۴۰۵
📌 خلاصه مطالب صوت
بسم الله الرحمن الرحیم
وصلی الله علی محمد وآله الطاهرین واللعن الدائم علی أعدائهم أجمعین من الآن إلی قیام یوم الدین
اللهم کن لولیک الحجّة بن الحسن صلواتک علیه وعلی آبائه فی هذه الساعة وفی کلّ ساعة ولیا وحافظا وقائدا وناصرا ودلیلا وعینا حتی تسکنه أرضک طوعا وتمتعه فیها طویلا.
اللهم العن أوّل ظالم ظلم حقّ محمّد وآل محمّد وآخر تابع له علی ذلک اللهم العن العصابة التی جاهدت الحسین وشایعت وبایعت وتابعت علی قتله اللهم العنهم جمیعا.
السلام علیک یا أبا عبد الله وعلی الارواح التی حلت بفنائک علیک منی سلام الله أبدا ما بقیت وبقی اللیل والنهار ولا جعله الله آخر العهد منّی لزیارتکم، السلام علی الحسین وعلی علیّ بن الحسین وعلی أولاد الحسین وعلی أصحاب الحسین.
اللهم خصّ أنت أوّل ظالم باللعن منی وابدء به أولا ثم العن الثانی والثالث والرابع اللهم العن یزید خامسا والعن عبید الله بن زیاد وبن مرجانة وعمر بن سعد وشمرا وآل أبی سفیان وآل زیاد وآل مروان إلی یوم القیامة.
📅 شنبه ۱۶ آبان ۱۴۰۵ — اصول (جلسهٔ ۱۳۵۴)
🔹 ۰۳:۲۹ بررسی قاعده ید و موارد انقلاب دعوا در قضیه فدک
کلام در این فدک بود. خب ما این مطلب را متوجه نشدیم که آقای خویی رحمة الله علیه فرموده در دو مورد به‌حساب ید منقلب می‌شود و ذوالید می‌شود مدعی:
یکی آنجایی که ذوالید اعتراف بکند که این مال را من از فلانی گرفتم و او منکر بشود، بگوید: نه، من مال به این نفروختم.
مورد دوم، آنجایی است که سابقه ید معلوم باشد که این ید حدوثش عدوانی بوده، اجاره‌ای بوده، عاریه‌ای بوده، بعد می‌گوید من این را خریدم.
در این مورد دوم، قیدی ندارد که آن ذوالید سابق به‌حساب منکر باشد. اتفاقاً به متن «منهاج» مراجعه کردم در این کتاب قضا، «تکملة المنهاج»، دیدم ایشان می‌فرماید که اگر مالی دست کسی باشد، اگر بینه اقامه بکند، مال را پس می‌گیرد. اگر بینه اقامه نکند، اصلاً ندارد! فقط دارد: «إِنْ أَقَامَ بَيِّنَةً يُدْفَعُ الْمَالُ إِلَيْهِ». اما اگر بینه نداشت چه؟ هیچی ندارد! در «مبانی تکملة المنهاج» هم که آقای خویی درس داده، آنجا نوشته: «وَوَجْهُهُ ظَاهِرٌ». ولی دیگر این تفصیل را ذکر نکرده که حالا اگر این عرضم به حضور شما اقامه بینه نکرد چه؟
به رفقا گفتم که به‌حساب جاهای دیگر هم بگردید، ببینید که در این مسئله آنجا کسی [متعرض شده است؟] گفتند ما چیزی پیدا نکردیم. عامه هم من چیزی پیدا نکردم. ولی اگر الان پدر من یک چیزی داشته، الان دست زید است، من می‌توانم به عنوان وارث بگویم: آقا این مال پدر من است به من بده، بینه بیاور؟ در سیره عقلا اصلاً همچین چیزی نیست! مخصوصاً که خود من هم بیایم بگویم نمی‌دانم! من هم بگویم نمی‌دانم پدرم به تو فروخته یا تو غصب کردی؛ این را هم من نمی‌دانم. کجا در سیره عقلا [چنین چیزی هست]؟ فکر نمی‌کنم فقیهی پیدا بشود که بگوید ورثه می‌تواند بیاید عرضم به حضور شما مال را پس بگیرد اگر بینه نداشته باشد. اصلاً اگر این‌طوری باشد که عرض کردیم از «لَمْ يَسْتَقِمْ لِلْمُسْلِمِينَ سُوقٌ» هم بدتر می‌شود!
این الان می‌شود مثل این شهرداری! شهرداری می‌آید می‌گوید: آقا، این خانه بله، هفتاد سال پیش ساخته شده. خب بسیار خب، هفتاد سال پیش ساخته شده، چه‌کار کنیم؟ هفتاد سال پیش یک زمینی بوده، وسیع بوده، مثلاً ده هکتار. خب بسیار خب. آن زمان این زمین را تقطیع کردند. خب بسیار خب. ماده ۲۴، عوارض تقطیع را ندادند! چه‌کار کنیم؟ هیچ، الان این زمین شما باید پانصد میلیون به شهرداری بدهی، یا دو میلیارد به شهرداری بدهی! خب آخر چه اساسی؟ این از شهرداری هم خراب‌تر می‌شود! خب واقعاً این قانون شهرداری را با کجای شرع می‌شود درست کرد؟ با کجای شرع می‌شود درست کرد این قانون را؟ من یک وقتی به یکی از این آقایانی که دست‌اندرکار مهم بود -یعنی تقریباً پنجاه درصد شرعیت قوانین به دور او می‌چرخید- من بهش گفتم: آقا با کجای شرع این را می‌خواهید شما درست بکنید؟ خب به ما یاد بده، ما هم یاد بگیریم! ما که عمرمان را جایی درس خواندیم که این‌ها را نفهمیدیم؛ حالا شما به ما یاد بده!
ولی اگر قرار باشد اینجا ید نباشد، این که خراب‌تر می‌شود! هر کسی پا می‌شود می‌آید؛ آقا، بله، من نتیجه حسن‌قلی‌خان هستم. خب بسیار خب. حسن‌قلی‌خان در دویست سال پیش این خانه مال ما بوده. بله، سندهایش هم هست. خب بفرمایید. می‌گوید: شما بینه بیاور که در صد و هشتاد سال پیش، صد و نود سال پیش، آن جدِ جدِ جدِ شما این را خریده بوده! می‌گوید: آقا من از کجا الان بروم بینه بیاورم؟ می‌گوید: من کار ندارم، بینه بیاور!
در کجای شرع…؟ اصلاً ید عرض کردم به شرع کاری ندارد؛ یهودی، مسیحی، هندو، آلت‌پرست، کمونیست، هر کی باشد ید را قبول دارد! آن هم ید این‌طوری که… بله، یک وقت یک کسی می‌آید می‌گوید: آقا نه، من یقین دارم تو دروغ می‌گویی و فلان؛ ولی من خودم بگویم من خودم خبر ندارم، تو هم آدم دروغگویی نیستی، با همه این حرف‌ها بینه بیاور! [با لحن تعجب و انکار]
خب اگر واقعاً یک کتابی از عامه در فدک نوشته شده که جواب این اشکال را داده، خب بیاورد تا ما مطالعه بکنیم، جواب او را هم بدهیم! من از آن‌هایی نیستم که بگویم اگر جواب این را کسی داد، عرضم به حضور شما من قبول می‌کنم؛ نه! ما پانصد تا دیگر جواب تو آستین داریم! منتها آن را بیاورد تا آن را جواب بدهیم. من که نشنیدم و نقلی هم ندیدم. حالا نفی نمی‌کنم، چون ممکن است در عامه کتابی نوشته باشند، این اشکال ما را طرح کرده باشند و ولو جواب غلطی داده باشند، اما من نشنیدم. حالا باز شما تحقیق بکنید، آقایانی که صوت ما را می‌شنوند تحقیق بکنند، بفرمایند تا باز ما آن‌ها را ان‌شاءالله متعرض بشویم و جواب بدهیم ان‌شاءالله. ولی این کجا؟
لذا اصلاً من نمی‌دانم این حرف ابوبکر که اصلاً ربطی به دین ندارد، اصلاً ایشان کافر! اصلاً کافر، اسلام کنار! خب کافر هم که ید را قبول دارد! چون ید عقلایی است. و عجیب است! خب اصلاً ببین، ما الان عرضمان این است: یک کاری ابوبکر کرده، یک جرمی مرتکب شده، جرمش هم خیلی زیاد است. جرمش این‌طوری نیست که بگوییم فردای قیامت… او این‌قدر جرم دارد که عرضم به حضور شما بعضی‌ها بدون محاسبه به بهشت می‌روند، احتیاج ندارند؛ بعضی‌ها بدون محاسبه معاقب‌اند! چون دیگر مثل این می‌ماند که یک کسی ورقه را اصلاً همه را سیاه کرده رفته؛ می‌گوید تو یک کلمه ننوشتی، می‌گوید آقا نگاه کردی؟ می‌گوید کجا را نگاه کنم؟ اما این را یا جواب بدهید یا محکوم کنید. خب محکوم کنید که آقا این حرف درست نیست. محکوم کنید. حالا یا روی جهالت بیش از حد بوده که بعید می‌دانم، فکر نمی‌کنم جهالت بیش از حد باشد، جهالت نیست؛ یا نه، اغراضی بوده که می‌خواسته خاندان نبوت را قلع و قمع بکند، کما هو المقطوع به صد در صد. خب، این عرضم به حضور شما یک مطلب.
🔹 ۱۳:۰۷ تناقض مطالبه بینه با مقام «صدیقه» بودن حضرت زهرا (س) در روایات عامه
مطلب دیگر این است که خب خود عامه قبول دارند که حضرت زهرا سلام الله علیها صدیقه است، امیرالمؤمنین سلام الله علیه صدیق است. شاهدش هم روایاتی است که از خود عامه [نقل شده است]. حالا در خاصه که اصلاً این مثل این می‌ماند که یک کسی بگوید آقا در خاصه شما یک روایت بیاور که عرضم به حضور شما حج واجب است! چه حرفی است؟ صدیقه بودن حضرت زهرا سلام الله علیها در خاصه که اگر کسی قبول نداشته باشد شیعه نیست! در عامه هم عرضم به حضور شما روایتی که خودشان نقل کردند که «قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ -وَلَعْنَةُ اللَّهِ عَلَى أَعْدَائِهِمْ أَجْمَعِينَ- لِعَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ: أُوتِيتَ ثَلَاثًا لَمْ يُؤْتَهُنَّ أَحَدٌ وَلَا أَنَا»؛ یا امیرالمؤمنین، سه تا چیز خدا به تو داده که به احدی نداده حتی به من!
این جمله عجیب است! من ندیدم -نفی نمی‌کنم- چندین روایت من دیدم که به امیرالمؤمنین سلام الله علیه فرموده یک چیزهایی خدا به تو داده به من نداده، ولی من یک روایتی ندیدم -نفی نمی‌کنم عرض کردم، ولی من ندیدم- که حضرت فرموده باشد یک چیزهایی خدا به من داده به تو نداده. می‌گویی: آقا خب آن گفتن ندارد، نبوت! ببین، نبوت اصلش امتیاز نیست در مقابل امامت. یعنی این‌طور نیست که کسی بگوید آقا وجود نازنین خاتم‌الانبیاء صلی الله علیه و آله و لعنة الله علی أعدائهم أجمعین افضل از امیرالمؤمنین است به خاطر اینکه نبی است. این غلط است! چرا؟ چون حضرت ابراهیم سلام الله علیه، انبیاء عظام الهی، حتی انبیاء اولوالعزم بودند، نبی هم بودند، ولی در عین حال افضل از امیرالمؤمنین علیه السلام نیستند.
امامت مرتبه مافوق نبوت است. البته این مرتبه امامت را رسول خدا هم داشته، حضرت ابراهیم هم داشته، چون در آن روایت: «إِنَّ اللَّهَ اتَّخَذَ إِبْرَاهِيمَ عَبْدًا قَبْلَ أَنْ يَتَّخِذَهُ نَبِيًّا، وَاتَّخَذَهُ نَبِيًّا قَبْلَ أَنْ يَتَّخِذَهُ رَسُولًا، وَاتَّخَذَهُ رَسُولًا قَبْلَ أَنْ يَتَّخِذَهُ خَلِيلًا، وَاتَّخَذَهُ خَلِيلًا قَبْلَ أَنْ يَتَّخِذَهُ إِمَامًا، فَلَمَّا جَمَعَ لَهُ الْأَشْيَاءَ قَالَ: إِنِّي جَاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِمَامًا». من نمی‌خواهم بگویم انبیاء امامت نداشتند؛ نه، بعضی انبیاء مثل حضرت ابراهیم سلام الله علیه امامت داشته، ولی مجرد اینکه شخصی نبی است، نبی اولوالعزم است، این دلیل نمی‌شود که افضل از امیرالمؤمنین علیه السلام باشد. شاهدش هم این است که انبیاء گذشته افضل نیستند. این جزء مسلمات اعتقادات ماست؛ یعنی یک چیزی نیست که محل اختلاف باشد. اگر کسی در این اختلاف بکند، این در واقع از معتقدات مسلم شیعه منکر است، یعنی منکر ضروری مذهب است صد در صد! جای شبهه نیست. و این را من نمی‌خواهم بگویم که خدای نکرده من بخواهم بگویم مقام مولانا امیرالمؤمنین سلام الله علیه افضل از نبی مکرم است؛ نه! هر شیعه‌ای اعتقادش این است که رسول خدا صلی الله علیه و آله و لعنة الله علی أعدائهم أجمعین افضل البریه است، افضل از امیرالمؤمنین است. «أَدَّبَهُ اللَّهُ وَأَدَّبَنِي رَسُولُ اللَّهِ»، «أَنَا عَبْدٌ مِنْ عَبِيدِ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَلَعْنَةُ اللَّهِ عَلَى أَعْدَائِهِمْ أَجْمَعِينَ». این‌ها جای شبهه ندارد. ولی من در این مانده‌ام که چقدر این وجود نازنین امیرالمؤمنین تبلیغش برای دین و برای رسول خدا ارزش داشته که یک روایت ندارد که حضرت بفرماید خدا به من یک چیزهایی داده به تو نداده! برعکسش، چندین روایت؛ من‌جمله این روایت که: «أُوتِيتَ ثَلَاثًا لَمْ يُؤْتَهُنَّ أَحَدٌ وَلَا أَنَا».
یکی از آن سه چیز چیست؟ «أُوتِيتَ صِهْرًا مِثْلِي وَلَمْ أُوتَ أَنَا مِثْلِي» –«أُوتِيتُ صِهْرًا» یا «أُوتِيتَ صِهْرًا» این ظاهراً شاید به‌حساب پیش [یا فتحه] باشد-؛ خدا به تو یک پدرخانمی داده که به من نداده.
دو: «وَأُوتِيتَ زَوْجَةً صِدِّيقَةً مِثْلَ ابْنَتِي وَلَمْ أُوتَ مِثْلَهَا زَوْجَةً»؛ خدا به تو یک همسر صدیقه‌ای داده که به من نداده. خب این «زَوْجَةً صِدِّيقَةً مِثْلَ ابْنَتِي وَلَمْ أُوتَ مِثْلَهَا زَوْجَةً»، خب حضرت خدیجه سلام الله علیها هم صدیقه بود، منتها این صدیقه‌ای که برای حضرت زهرا سلام الله علیها هست به خلاف آن صدیقه‌ای است که برای حضرت خدیجه هست. خب جناب آقا قمر بنی‌هاشم هم سلام الله علیه صدیق است، ولی آن «صدیق اکبر» که به امیرالمؤمنین علیه السلام گفته می‌شود، آن یک لقبی غیر از این صدیقی است که به حضرت عباس سلام الله علیه گفته می‌شود.
خب در واقع شما این را که یک کسی که این‌طور صدیقه است که نیامده عرضم به حضور شما مثلش توی زن‌ها و حتی حضرت خدیجه سلام الله علیها به این مقام نیست، بعد این شخص می‌آید ادعا می‌کند این مال من است، شما می‌گویی بینه بیاور! خب عرض کردیم بینه بیاور یعنی چه؟ یک جمله دیگر هم که من مانده‌ام، شاید متجاوز از صد ساعت دارم رویش فکر می‌کنم: خب چرا این ابوبکر وقتی که گفت برو بینه بیاور، نگفت یعنی چه؟ یعنی نستجیر بالله دروغ می‌گویی؟ اشتباه می‌کنی؟ خیال می‌کنی؟ خب آخر باید یک چیزی [بگوید]. خب بینه بیاور یعنی چه؟ یعنی من یقین پیدا نکردم از قول تو! خب یقین پیدا نکردم، انسان از قول کسی که یقین پیدا نمی‌کند، چرا یقین پیدا نمی‌کند؟ یا به خاطر این است که احتمال بدهد او دروغ بگوید، یا به خاطر این است که احتمال بدهد او اشتباه بکند. یکی از این دو تا باید باشد دیگر! اگر یکی از این دو تا نباشد، خب یعنی چه که عرضم به حضور شما، شما برو بینه بیاور؟ این را هیچ‌کس توضیح نداده از عامه! و خودش هم اصلاً توضیح نمی‌دهد خب چیست!
اگر می‌گوید دروغ می‌گوید، که با صدیقه نمی‌سازد! اگر می‌گوید اشتباه می‌کند، آخر چطور می‌شود امیرالمؤمنین سلام الله علیه آمد، حسنین آمدند، عرضم به حضور شما ام‌ایمن آمد، همه این‌ها عرضم به حضور شما اشتباه می‌کنند؟ احتمال اشتباه درش هست، بینه بیاورد احتمال اشتباه نیست؟! خب این‌ها را چطور توضیح نداده در آن مجلس؟ فقط یک کلام: برو بینه بیاور! خب الان قاضی وقتی که می‌گوید، قاضی می‌گوید آقا این حرف‌های تو کفایت نمی‌کند، من علم پیدا نمی‌کنم، برو بینه بیاور.
🔹 ۲۳:۳۵ بررسی اعتبار قول و شهادت اهل‌بیت (ع) بر اساس مبانی عامه (عدالت صحابه و قاعده «یجر نفعاً»)
نکته دوم: خود عامه خب می‌گویند: «إِنَّ مَثَلَ أَصْحَابِي كَالنُّجُومِ»، اصحاب من مثل نجوم‌اند، «بِأَيِّهِمُ اقْتَدَيْتُمُ اهْتَدَيْتُمْ»، به هر کدام این‌ها اقتدا بکنید هدایت شدید. یعنی این‌ها دروغ نمی‌گویند دیگر، اشتباه هم نمی‌کنند. خب یکی از صحابه حضرت زهرا سلام الله علیها هست یا نیست؟ خب پس چرا شما حرفش را قبول نکردید؟ چطور اگر یکی از صحابه بیایند یک روایتی نقل بکنند مخالف قرآن، مخالف عام قرآن، خاص قرآن، شما به عنوان سنت قبول می‌کنید؛ اما حضرت زهرا سلام الله علیها اینکه [فرمود پدرم] مال را بخشیده به من که مخالف قرآن نیست، چون در هیچ جای قرآن ندارد که پیغمبر خدا هیچ‌چیزی را نبخشیده یا حق بخشش ندارد. حالا فوقش آن روایت تو هم درست باشد -روایت جعلی که خب گفته ما ارث نمی‌گذاریم- نگفته و نفرموده پیغمبر خدا که من به کسی چیزی نمی‌دهم!
بعد اینکه شما آمدی مولانا امیرالمؤمنین سلام الله علیه را رد می‌کنی، می‌گویی که این «يَجُرُّ نَفْعًا» است! این شهادتِ «يَجُرُّ نَفْعًا» برای چه رد می‌شود؟ برای چه؟ به خاطر اینکه شائبه کذب و دروغ در او بیشتر است. و الا اشتباه که نیست! در سیره عقلا می‌گویند خب انسان وقتی که به نفع خودش باشد، ممکن است شیطان او را بیشتر گول بزند. خب اگر حضرت زهرا سلام الله علیها صدیقه هست، اگر حضرت زهرا سلام الله علیها طبق آیه شریفه «إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ» [معصوم است]، کذب که یقیناً رجس است! فعل حرام که یقیناً رجس است: «إِنَّمَا الْخَمْرُ وَالْمَيْسِرُ وَالْأَنْصَابُ وَالْأَزْلَامُ رِجْسٌ مِنْ عَمَلِ الشَّيْطَانِ فَاجْتَنِبُوهُ». این که مسلم است رجس است. خب برای چه شهادت این‌ها معتبر نیست؟ و الا آقا اگر قاضی یقین دارد که من دروغ نمی‌گویم، در اشتباه که «يَجُرُّ نَفْعًا» معنا ندارد! اشتباه که دیگر این‌طوری نیست که «يَجُرُّ نَفْعًا» یا غیر [آن باشد].
این غیر از آن اشکالی است که ما عرض کردیم آقا اگر «يَجُرُّ نَفْعًا» است، خب ابوبکر هم «يَجُرُّ نَفْعًا» بود! چون او هم می‌خواست فدک را بگیرد. شما الان نگاه کن یک کسی که حاکم است، خب هر چه امکاناتش بیشتر باشد، هر چه قدرتش بیشتر بشود، ریاستش گسترده‌تر می‌شود؛ ریاستش گسترده‌تر بشود طغیانش بیشتر می‌شود. این هم «يَجُرُّ نَفْعًا» است؛ غیر اینکه تازه اموال را به دوست‌هایش هم داده!
این «يَجُرُّ نَفْعًا» مال کسی است که احتمال کذب در او داده بشود؛ یعنی آدم‌های معمولی. بله، بنده تا الان دروغ نگفتم، ولی از این به بعد هم دروغ نمی‌گویم از کجا [معلوم]؟ کی می‌تواند قسم بخورد که غیر از آن‌هایی که وثاقتشان را تا روز قیامت امام معصوم علیه السلام امضا کرده، غیر از او کی می‌تواند قسم بخورد که نه، فلانی دروغ نمی‌گوید؟ شاید این دفعه دروغ بگوید! بشر است دیگر! مگر بلعم باعورا مستجاب‌الدعوه نبود؟ رفت به کوه طور بر علیه حضرت موسی علی نبینا و آله و علیه الصلاة و السلام نفرین بکند. مگر شریح قاضی چه بود؟ مگر در طول تاریخ ما آدم‌هایی که خوب بودند بد شدند نداشتیم؟ خب فرق نمی‌کند، عامه هم این را قبول دارد، این جزء مسلمات است. خب این «يَجُرُّ نَفْعًا» می‌گویند آقا اینجا چون شبهه دروغش بیشتر است، عقلا [قبول] نمی‌کنند؛ و الا در احتمال اشتباه که فرق نمی‌کند، چون اینکه شهادت «يَجُرُّ نَفْعًا» قبول نیست، تعبد شارع که نیست، این یک امر ارتکازی عقلایی است، برهانی هم هست؛ می‌گویند آقا تو ممکن است به نفع خودت شهادت بدهی.
🔹 ۳۰:۴۹ گواهی عایشه بر صدق لهجه حضرت زهرا (س) و نقض حکم قاضی در فقه عامه
بعد یک نکته دیگر که بعضی‌ها باز از اساتید ما -ان‌شاءالله خداوند سبحان آنی که خیر و صلاحشان است برایشان مقدر بفرماید- عرضم به حضور شما نقل می‌کنند، این است که می‌فرمایند که عرضم به حضور شما هر وقت که در نزد عایشه -این روایت دوم که باز در اینکه صدیقه هست- «إِذَا ذُكِرَتْ فَاطِمَةُ بِنْتُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ: مَا رَأَيْتُ أَحَدًا كَانَ أَصْدَقَ لَهْجَةً مِنْهَا»؛ من هیچ‌کس را ندیدم که به اندازه حضرت زهرا سلام الله علیها صداقت لهجه داشته باشد. در یک نقلی فقط دارد که: بله، «إِلَّا وَالِدَهَا»، مگر «إِلَّا أَنْ يَكُونَ الَّذِي وَلَدَهَا» [۲.۱.۱، ۲.۲.۹]. یعنی خود عایشه نقل می‌کند؛ خب این که قطعاً پدرش را دیده، قطعاً عمر را دیده، قطعاً عثمان را دیده، قطعاً معاویه را دیده؛ می‌گوید من ندیدم کسی به اندازه حضرت زهرا سلام الله علیها صداقت داشته باشد. خب بعد تو از این بینه طلب می‌کنی!
اصلاً این باید در کتاب قضا بحث بشود که اگر بنده یقین دارم این شخص دروغ نمی‌گوید، چهار تا پنج تا شاهد هم دارد منتها بینه نمی‌شود؛ آن وقت بینه مقدم است؟ اصلاً اینکه بینه مقدم است و به بینه قضاوت می‌کنند، این مال جایی است که احتمال دروغ در طرف مقابل داده بشود. اما اگر احتمال اشتباه داده بشود، خب احتمال اشتباه در بینه بیشتر است از احتمال اشتباه در کسی که هیچ دروغ نمی‌گوید -یک-، پنج نفر دیگر هم با او هستند که آن‌ها هم دروغ نمی‌گویند! با اینکه بینه محتملِ دروغ‌اند، بگوید [بینه بیاور]؟! در سیره عقلا هیچ وقت این بینه معتبر نیست.
خب شما این روایت که خود عایشه نقل می‌کند که من ندیدم «مَا رَأَيْتُ أَحَدًا كَانَ أَصْدَقَ لَهْجَةً»، خب کسی بگوید آقا این که کلام عایشه است، کلام عایشه که سنت نیست! چطور سنت نیست بر مبنای عامه؟ به خاطر اینکه بر مبنای عامه می‌گوید «إِنَّ مَثَلَ أَصْحَابِي…»، این هم جزء اصحاب بوده یا نبوده؟ اگر بگویی نه، این نبوده؛ خب عرضم به حضور شما اینکه حکم قاضی نقض می‌شود یا نمی‌شود؟ ابوحنیفه قائل شده که نص کتاب و سنت ناقض حکم نیست، فقط اجماع ناقض است. خود ابوحنیفه آمده عرضم به حضور شما این را نقض کرده که اگر خطای قاضی آشکار بشود، معلوم بشود قاضی خطا کرده، حکمش نقض می‌شود. چرا؟ این را از کجا می‌گویی؟ می‌گوید به خاطر اینکه عمر بن خطاب نامه نوشت برای عمّالش و والی استان‌ها که اگر دیدید یک جایی عرضم به حضور شما قاضی اشتباه [کرده] و خطای حکمش و مستندش واضح شد، حکمش را نقض کنید. خب شما که گفتی به غیر سنت نقض نمی‌شود! پس این معنایش این است که به نفس گفتن عمر چه می‌شود؟ می‌شود سنت! خب عایشه که از عمر مهم‌تر است برای شما! عایشه که از عمر مهم‌تر است برای شما! خب می‌شود سنت.
بعد، اصلاً سنت هم نشود؛ شما که قول عایشه را عرضم به حضور شما فکر می‌کنم از قول ابوبکر هم بالاتر بدانید! شما که همه مستنداتتان… اصلاً خود ابوبکر این «نَحْنُ مَعَاشِرَ الْأَنْبِيَاءِ» را از خود عایشه نقل کرد! عایشه گفت ما هم شنیدیم، حفصه گفت ما هم شنیدیم -این‌طوری که توی ذهن من است الان اگر اشتباه نکنم-. عرضم به حضور شما، خب این خودش چطور شد آنجا قولش معتبر شد، اینجا قولش معتبر نیست؟!
این جهت را هم باز من ندیدم، این باید بررسی بشود؛ این جهت را هم باز من ندیدم که در واقع چطوری ممکن است که یک شخصی عرضم به حضور شما بیاید در این قضیه فدک، این‌ها را باید توضیح بدهند: وجه اشکال چه بوده؟ این کلمه صدیقه بودن، این روایات، و حجیت بینه در چه صورت، آن یدی که عرض کردم؛ این‌ها یک نکاتی است که به عقل قاصر فاتر ما، برای ما روشن نیست.
من خیال می‌کنم این نسبت به عرضم به حضور شما ادعای نِحله بودن [کافی است]. بعد هم آن روز عرض کردم که اصلاً اشتباه یعنی چه؟ یک وقت انسان یک چیزی را فراموش می‌کند؛ چون اگر حضرت زهرا سلام الله علیها شک داشته که پیغمبر خدا به او بخشیده و یا نه، بعد بیاید بفرماید بخشیده، این که دروغ است! این که قول به غیر علم است، با صدیقه بودن نمی‌سازد. این چطور می‌شود که، یعنی چه اشتباه کرده بوده؟ یعنی مثلاً پیغمبر خدا به او داده بوده امانت، که این دست تو باشد امانت، بعد حضرت زهرا سلام الله علیها یقین پیدا کرده که او بخشیده و فراموش کرده؟ خب این می‌شود دیگر! بعد خب اصلاً این همه هم آمدند گفتند، مگر این فدک این مدت دستش بوده، خب پیغمبر خدا -او که می‌دانست آخر عمر مبارکش است- نباید یک جمله می‌آمد می‌فرمود بابا این فدک را بده به من دیگر، یا یک کلمه می‌نوشت؟ بعد این را هیچ‌کس نگفته! حتی در این محاکمه یک کلمه ندارد که تو مثلاً اشتباه می‌کنی، مطلب جور دیگری است، برو فکر کن! یک کلمه نیست.
🔹 ۳۹:۳۶ نقد استناد به حدیث «نحن معاشر الأنبیاء لا نورث» و تناقض عملکرد عامه در موضوع ارث پیامبر (ص)
یک نکته‌ای که خیلی مهم است، این است که این روایت «نَحْنُ مَعَاشِرَ الْأَنْبِيَاءِ لَا نُورَثُ»، خب این روایت مخالف قرآن است. روایت صحیح مسلم هم که عرضم به حضور شما با مرد واحد که شهادت بدهد و ضمّ یمین ثابت می‌شود، آن هم روایت است. شما چطور آیه را خواندی به آن روایت اعتنا نکردی؟ خب اینجا هم آیه ارث است، به روایت ابوبکر اعتنا نمی‌شود! چه فرق می‌کند؟ اگر این خبر واحد تخصیص می‌زند قرآن را، خب آن هم خبر واحد است تخصیص می‌زند. اگر می‌گویی آقا این خبر ثقه است، خب مسلم هم که عند جمیع عامه، صحیح مسلم در واقع روایاتی را جمع کرده که نه تنها ثقه هستند و عدول به نظر خودشان هستند، بلکه اجماعی است روایاتش، جمهور بهش عمل کرده، همه بهش عمل کردند! خب چرا شما آن روایت را عرضم به حضور شما می‌گویی آن روایت از کجا معلوم است درست باشد؟ خب این روایت از کجا معلوم است درست باشد؟ این روایت از کجا معلوم است درست باشد؟ اتفاقاً آن هم از ابوبکر نقل شده! آن هم از ابوبکر نقل شده.
بعد مطلب دیگر این است که خب این به‌حساب «نَحْنُ مَعَاشِرَ الْأَنْبِيَاءِ لَا نُورَثُ»، ما ارث نمی‌گذاریم، همین عایشه آمد از عثمان درخواست ارث کرد: ارث ما را بده! و این نقضی که من گفتم تا به امروز هم فکر نمی‌کنم عامه بتوانند جواب بدهند: اگر «نَحْنُ مَعَاشِرَ الْأَنْبِيَاءِ لَا نُورَثُ»، چرا خانه‌های پیغمبر را گذاشتند؟ خب باید می‌فروختند یا می‌دادند به فقرا زندگی می‌کردند! چه حقی داشتند گذاشتند؟ چه حقی داشتند؟ اگر فیء مسلمین است، خب برای چه آنجا افتاده؟ برای چه عرضم به حضور شما ابوبکر باید بلافاصله این خانه‌ها را [مصادره] می‌کرد؟ چطور شد عایشه آمد جلوی بدن مبارک امام مجتبی علیه السلام را گرفت؟ چطور شد آمد گرفت که من نمی‌گذارم در خانه خودم ببرند؟ که ابن‌عباس بهش گفت که: «لَكِ التُّسْعُ مِنَ الثُّمُنِ وَفِي الْكُلِّ تَصَرَّفْتِ»! یعنی این روایتی که ابوبکر نقل کرده، هیچ‌کدام از خلفای بعد از خودش، هیچ‌کدام از عامه، هیچ‌کدام قبول نداشتند! همه‌شان معترض بودند، همه‌شان معاملة ارث می‌کردند.
و للکلام تتمة ان‌شاءالله فردا به شرط الحیاة و التوفیق، و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین و لعنة الله علی أعدائهم أجمعین.