اصول جلسه ۱۳۲۳ ادامه نقد مبنای آخوند خراسانی (ورود) و نقض به سه‌شنبه ۲۴ شهریور ۱۴۰۵

📅 سه‌شنبه ۲۴ شهریور ۱۴۰۵ — اصول (جلسهٔ ۱۳۲۳)

🔹 ۰۲:۴۰ ادامه نقد مبنای آخوند خراسانی (ورود) و نقض به برائت، تخییر و احتیاط

کلام در این بود که وجه تقدم اماره بر استصحاب چیست؟ مرحوم آخوند [خراسانی] رحمت‌الله علیه فرمود: «ورود». ما عرض کردیم سه تا تقریب دارد و هر سه‌تایش هم ناتمام است. و تعجبم چرا این نقض را به آخوند کسی نکرده ـ یعنی من ندیدم، حالا شاید هم کرده باشند ـ که آقا اگر این‌طوری باشد، با این بیان شما، «رُفِعَ مَا لَا یَعْلَمُونَ» هم وارد است! چرا؟ به‌خاطر اینکه آن هم می‌شود حجت؛ «یقین به حجت»!

خب، ممکن است کسی بگوید آقا فرق «رفع ما لا یعلمون» با «لَا تَنْقُضِ الْیَقِینَ بِالشَّکِّ» این است که در اماره، اگر ما استصحاب را مقدم بکنیم، تخصیص اماره لازم می‌آید بلا مخصص یا علی وجه دائر؛ اگر اماره را مقدم بکنیم، موضوع استصحاب می‌پرد. ولی در برائت و استصحاب، اگر برائت را مقدم بکنیم، خب باید استصحاب تخصیص بخورد بلا مخصص یا علی وجه دائر؛ اگر استصحاب را مقدم بکنیم، خب باز لازم می‌آید که «رفع ما لا یعلمون» تخصیص بخورد یا به وجه دائر. آنجا ورود نمی‌شود؛ چرا؟ چون از طرفین است، به‌خلاف اماره؛ اماره اگر او را مقدم بکنیم تخصیص نمی‌خورد.

▶ ⏱ ۰۵:۳۶ می‌گوییم این حرف درست نیست؛ چرا؟ چون همان‌طوری که «رفع ما لا یعلمون» موضوعش شک است و «لا تنقض الیقین بالشک» موضوعش شک است ـ که اینجا هر کدام را مقدم بکنیم، تخصیص بلا مخصص یا به وجه دائر می‌شود ـ عین همین در استصحاب و اماره هم هست! چون در اماره هم همین‌طور است: «لَا عُذْرَ لِأَحَدٍ فِی التَّشْکِیکِ فِیمَا یَرْوِی عَنَّا ثِقَاتُنَا»؛ می‌گوید آقا «فَاسْأَلُوا أَهْلَ الذِّکْرِ إِنْ کُنْتُمْ لَا تَعْلَمُونَ»، «إِنْ جَاءَکُمْ فَاسِقٌ بِنَبَإٍ فَتَبَیَّنُوا أَنْ تُصِیبُوا قَوْماً بِجَهَالَةٍ فَتُصْبِحُوا عَلَی مَا فَعَلْتُمْ نَادِمِینَ»؛ تبین بکنید! خب این در صورت شک است! خب اگر اماره آمد [و] استصحاب آمد، دیگر موضوع این می‌پرد؛ چون اگر اینجا هم شک در حجت دارد: «لا تنقض الیقین بالشک، بل انقضه بیقین بحجة»، اینجا هم «إن جاءکم فاسق بنبإ فتبینوا» موضوعش شک است.

اگر آقای آخوند بفرماید دو تا مطلب را خلط نکن: موضوع شک است یک مطلب است، «انقضه بیقین آخر» یک مطلب است؛ می‌گوییم آقای آخوند، دو تا مطلب نباید خلط بشود! یک مطلب این است که «لا تنقض الیقین بالشک» موضوع استصحاب چیست؟ شما قطعاً موضوع استصحاب را به شک، یعنی شک در حجت گرفتی؛ اگر به شک در حجت نگیری، خب «لا تنقض الیقین بالشک» می‌فرماید تو نقض یقین به شک نکن! خب اگر اینجا شک را به معنای حجت گرفتی، در آن روایات هم باید به معنای حجت بگیری؛ چه فرق می‌کند؟! این است که با این فرمایش آقای آخوند، «رفع ما لا یعلمون» هم نقض می‌شود! بلکه اصلاً تخییر هم نقض می‌شود، احتیاط هم ـ مثلاً «أَخُوکَ دِینُکَ فَاحْتَطْ لِدِینِکَ» ـ آن هم نقض می‌شود؛ تمام اصول عملیه نقض می‌شود!

🔹 ۰۸:۱۵ بررسی مبنای حکومت (شیخ انصاری، محقق نائینی و آیت‌الله خویی) و نقد آخوند خراسانی

آقای شیخ اعظم رحمت‌الله علیه و آقای خویی و نائینی فرمودند: حکومت! اماره حاکم است. آخوند در کفایه حکومت را که رد می‌کند، می‌فرماید: آقا حکومت درست نیست؛ چرا؟ چون در حکومت باید دلیل حاکم نظر داشته باشد به مدلول لفظی به دلیل محکوم؛ دلیل حجیت اماره کجا نظر دارد به استصحاب؟!

از این فرمایش آقای آخوند جواب دادند که حکومت دو قسم است: یک حکومتی است که دلیل حاکم نظر دارد؛ یک حکومتی است که نظر ندارد، تصرف در عقد الوضع می‌کند. مثلاً یک خطابی است می‌فرماید «أَکْرِمِ الْعُلَمَاءَ»؛ یک خطابی است می‌فرماید «الْجَاهِلُ الْمُتَّقِی عَالِمٌ». این «الجاهل المتقی عالم» نظر ندارد به آن «أکرم العلماء»، بلکه دارد اعتبار می‌کند «الجاهل المتقی عالم» را برای اینکه جمیع احکامی که برای عالم جعل شده، این را هم شامل بشود! نگویی اِه، این شد نظر؛ نه! نظر یعنی وقتی می‌فرماید «الجاهل المتقی عالم»، یعنی این نظر دارد به آن خطاب «أکرم العلماء» و او را می‌خواهد تفسیر بکند، می‌خواهد بگوید آن «أکرم العلماء» اینجا هم هست. ولی این بیانی که ما عرض کردیم این نیست؛ اصلاً کاری ندارد به آن خطاب! می‌فرماید «الجاهل المتقی عالم» یعنی می‌خواهد احکامی که برای عالم شارع جعل می‌کند یا بعداً جعل می‌کند، این فرد را هم شامل بشود. تصرف در عقد الوضع نظر نمی‌خواهد! فرق است بین حکومت لا نظر و بین حکومت «لَا شَکَّ لِکَثِیرِ الشَّکِّ» ـ البته در «لا شک لکثیر الشک» نظر نمی‌خواهد ـ اماره اعتبار شده علم؛ تصرف در عقد الوضع می‌کند، یعنی تو شک نداری!

🔹 ۱۱:۳۵ اشکال شهید صدر بر مبنای حکومت و پاسخ استاد به تبع مرحوم آیت‌الله تبریزی

🔹 ۱۷:۰۸ دفاع از تعدد جعل در حکومت توسعی و تبیین حکومت تضییقی

خب، ممکن است کسی اشکال بکند که آقا، آخر این هم شد کار؟! مگر وقت اضافه دارد مولا؟ یک «أکرم العلماء» جعل بکند، یک «أکرم الجاهل المتقی» جعل بکند، بعد باز بیاید یک «الجاهل المتقی عالم» هم جعل بکند؟! این چه کاری است؟! مخصوصاً آقای خویی که شما همه‌اش می‌فرمایید اطلاق مؤونه زائد دارد، لغو است، لغو است، لغو است… خب اینجا شما قائل به دو تا جعل می‌شوی! پس لغو است!

این را ما جوابش را عرض کردیم: این «لغو است، لغو است» در فرمایشات مرحوم آقای خویی درست نیست و تمام نیست. چرا؟ چون این‌طوری نیست که هر کار لغوی قبیح باشد! الان اگر یک کسی بگوید: من به مدرسه رفتم؛ بعد [بپرسند:] آقا امروز حال استاد چطور بود؟ می‌گوید حالم از استاد به‌هم خورد! چرا؟ می‌گوید یک کار قبیحی انجام داد! چه‌کار کرد؟ او که مؤدب است! می‌گوید نه بابا، یک کار قبیحی انجام داد، لغوی انجام داد اصلاً، قبیح بود! خب چه‌کار کرد؟ نپرس، حالم به‌هم می‌خورد! خب چه‌کار کرد؟ گفت: «من امروز حال ندارم»! خب این کجایش قبیح است؟ می‌گوید کلمه «من»ش اضافه بود، چون «امروز حال ندارم» درست بود دیگر! «من امروز حال ندارم» چه؟! «من»ش اضافه است، «امروز حال ندارم» دیگر! باز در «من حال ندارم» یعنی چه؟ «من» برای چه؟! می‌گوید او که یک کلمه لغو گفته، تو اصلاً وجودت قبیح است بابا! [با مزاح] این یک امر عرفی است!

حالا چه اشکال دارد خداوند سبحان بفرماید که: من دو جور می‌توانم جعل بکنم؛ یک جور این است که عالم را اعم بگیرم از عالم وجدانی و عالم تعبدی، بعد وجوب اکرام جعل بکنم؛ یک جور این است که من عالم را برای خصوص عالم حقیقی بگیرم، «أکرم العلماء» هم باشد، بعد یک وجوب دیگری هم جعل بکنم برای جاهل متقی.

▶ ⏱ ۲۰:۱۰

🔹 ۲۲:۴۰ بررسی وجه بلاغی حکومت و نقد کلام آیت‌الله سیستانی و محقق نائینی در جعل علمیت اماره

خب، در ما نحن فیه یک اشکالی که هست این است که ممکن است کسی بگوید: این بیانات جواب آقای خویی نشد! چون آقای خویی که می‌فرماید لغو است، لغو است، لغو است، اطلاق قبیح است… می‌گوییم حالا آقای خویی فرموده؛ خلافش را هم در فرمایشاتش فرموده؛ این چیز نیست که… بله، یک کلمه‌ای که نباید می‌فرمود فرموده دیگر! حالا دیگر نمی‌شود که آقای خویی رحمت‌الله علیه را محاکمه کرد؛ بعد هم حالا این اشکال بر آقای خویی وارد است، شما باید مطلب را حل بکنی! خب.

یک اشکالی که وارد است این است که خب آقا، ممکن است کسی بگوید اصلاً حکومت چیست؟! آخه این چه کاری است؟ خب شارع بفرماید «أکرم الجاهل المتقی» یا بفرماید «لا تکرم العالم الفاسق»؛ حکومت چیست؟! خب درست است. یک جواب، که جواب حسابی است، این است که حکومت مجاز سکاکی است؛ بلاغتش بیشتر است. یک وقت به یک کسی بگویی «سفید است»، یک وقت به یک کسی بگویی «برف است»؛ این «برف است» بلاغتش و فصاحتش و آن مبالغه‌اش بیشتر است.

یک جمله‌ای آیت‌الله سیستانی دارد در همین کتاب استصحاب، که این جمله در فرمایشات آقای نائینی و آقای خویی هم هست. مثلاً آقا خبر ثقه حجت است؛ چرا؟ آقای نائینی فرموده: خبر ثقه علم است! چرا؟ چون اگر علم نباشد، می‌شود تخصیص «إِنَّ الظَّنَّ لَا یُغْنِی مِنَ الْحَقِّ شَیْئًا». خب ما عرض کردیم آقا: «وإن الظن لا یغنی من الحق شیئاً» آبی از تخصیص است، تخصیص نمی‌خورد! ما عرض کردیم آقا، آبی از تخصیص است؛ خلاصه خبر ثقه ظن است دیگر! ظن تخصیص خورد دیگر! می‌گوید نه، به لسان ظن آبی از تخصیص است، ولی اگر بفرماید «علم است»، این اشکال ندارد.

این را آقای سیستانی همین بیان را اینجا فرموده که آقا، خب چرا شارع به لسان حکومت این‌ها را می‌آورد؟ چون بعضی چیزها را عرف نمی‌پسندد؛ مثلاً بگوید آقا جاهل متقی را اکرام کن! می‌گوید ای بابا، چه کاره است؟! عالم را اکرام بکن! یا بفرماید که «لا تکرم الفساق من العلماء»؛ این‌ها را عرف نمی‌پسندد. لذا به این لسان قبیح است؛ ولی وقتی به لسان حکومت باشد که «جاهل متقی عالم است»، یا مثلاً «عالم فاسق لیس بعالم»، این اشکال ندارد.

▶ ⏱ ۲۷:۴۵ خب، این فرمایشات به نظر ما قابل اثبات نیست! حالا نقل می‌کنند که یک پادشاهی خواب دید؛ یک معبّری آورد، آن معبر بهش گفت که عمر شما کوتاه می‌شود. بعد گفت بکشیدش این معبر را! یک معبر دیگر آورد، گفت که جناب پادشاه، شما بحمدالله عمرت از همه فامیلت بیشتر می‌شود؛ فامیلت زودتر از شما می‌میرند! گفت به این جایزه بدهید! هر دو یکی گفته بودند؛ او گفته بود عمر این طایفه کوتاه است، منتها اول پادشاه را گفته بود که عمرت کوتاه می‌شود.

خب حالا پادشاه را نمی‌دانم، ولی الان اگر مثلاً بفرماید «خبر ثقه علم است»، این مثلاً شناعت ندارد، ولی اگر بفرماید «به خبر ثقه عمل کن»، این شناعت دارد؟! می‌گوید آقا «إن الظن لا یغنی من الحق شیئاً»؛ اگر ظن مغنی از حق نیست، خب خبر ثقه هم ظن است! چون آبی از تخصیص است یعنی ملاکش همین است: یعنی ظن چون احتمال خلاف هست، مغنی از حق نیست. خب این در واقع چیزی نیست که آن را بگوییم آبی از تخصیص است به آن لسان! لذا نه آن فرمایش آقای نائینی تمام است، نه فرمایش ایشان تمام است.

یا مثلاً بفرماید توی شهرهای مثلاً چه می‌دانم آسمانی نرو؛ بعد مثلاً فلان شهر آسمانی بگوید این قم مقدسه است. آن «تو شهر آسمانی نرو» اگر بفرماید «تو فلان شهر آسمانی برو»، این مستنکر است عرفاً؛ ولی اگر بفرماید «آن شهر آسمانی قم مقدسه است»، این مستنکر نیست! بله، آن کلامی که معروف و مشهور است که در مبالغه آکد است و بلاغتش بیشتر است، او خوب است؛ ولی اینکه عرف نمی‌پسندد و مستنکر است… اول که من این کلام را از آقای سیستانی دیدم خوشم آمد، ولی بعد، مثلاً شاید چند دقیقه بعدش که بررسی کردم دیدم نه، این همچین با وجدان و با ذوق عرفی نمی‌سازد؛ و من الان حکومتی و حاکمی در شریعت سراغ ندارم یا در سیره عقلا سراغ ندارم که مثلاً مولا یا عقلا از لسان حکومت استفاده کرده باشند به‌خاطر اینکه او مثلاً فظیع و شنیع است! بله، ممکن است کلمه را عوض بکنند: مثلاً «مقاربت» بگویند، «جماع» بگویند، یا مثلاً «بفرما» بگویند؛ اما به این معنا که از لسان حاکم استفاده بکند چه در توسعه چه در تضییق، ما سراغ نداریم نه در شرع و نه توی عقلا؛ و با ذوق هم به عقل قاصر و فاتر ما نمی‌سازد.

🔹 ۳۲:۰۸ بررسی ادله محقق اصفهانی در نهایةالدرایه بر علم بودن اماره (همراه با خاطره‌ای درباره ایشان)

خب، منتها اشکال این است که آقای خویی، خب کجا ما داریم اماره علم است؟! مرحوم حاج شیخ اصفهانی رحمت‌الله علیه یک چند تا جمله قشنگی دارد، ولو قابل مناقشه است، ولی خب چند تا جمله قشنگی دارد.

دیروز یک مطلبی را خواندم، تعجب کردم که مرحوم حاج شیخ اصفهانی رحمت‌الله علیه وقتی برده بودند بغداد که مغزش را جراحی کرده بودند، گفته بودند این مغزش خیلی مغز متفکر و استعداد و نبوغ [دارد]؛ به‌طوری‌که این مثلاً اگر در اروپا بود، هزار تا مثلاً چیز می‌شد! تعجب کردم: مگه این‌هایی که مستعدند، این‌هایی که استعدادشان خیلی خیلی بالاست، مگه این‌ها توی مغزشان نشان می‌دهد؟! والله ما هم نوار مغزی گرفتیم، هم ام‌آرآی گرفتیم، هم سی‌تی‌اسکن گرفتیم؛ نه از من، هم آدم‌هایی که مثلاً استعدادشان پایین است، هم آدم‌هایی که استعدادشان بالاست، من هیچ‌وقت ندیدم مثلاً یک متخصص مغز و اعصابی بگوید آقا مثلاً تو معلوم می‌شود که نابغه‌ای، یا مثلاً تو معلوم می‌شود استعدادت خیلی پایین است! من خیال می‌کنم استعداد و حافظه و نبوغ و این‌ها ربطی به جنبه‌های فیزیکی مغز ندارد؛ این‌ها به جنبه‌های روحی و روانی مغز است. یعنی الان یک کسی که مثلاً کم‌حافظه یا فراموش‌کار است، لذا می‌گویند تو برو به اعصاب و روان، به مغز و اعصاب نرو! این آدم‌های وسواس، یا این آدم‌هایی که قطّاع‌اند، یا این آدم‌هایی که قطع پیدا نمی‌کنند، این‌ها اگر بروند سی‌تی‌اسکن بکنند، اگر بروند ام‌آرآی بکنند یا نوار مغز بگیرند، این‌ها فکر نمی‌کنم که چیزی نشان بدهد؛ نمی‌دانم.

خب شبیه این را من راجع به انیشتین هم شنیده‌ام که مغزش [را بررسی کردند]؛ آن هم غلط است! آن هم من بعید می‌دانم که در جنبه‌های فیزیکی مغز، مغز مثلاً بوعلی‌سینا و مغز هبنّقه مثلاً فرق بکند؛ چون این‌ها جنبه‌های فیزیکی است: مثلاً خدای نکرده تومور داشته باشد، خدای نکرده مثلاً صرع داشته باشد، تشنج بکند، یا مثلاً گرفتگی عروق داشته باشد، این‌ها را معمولاً این چیزها نشان می‌دهد. تازه زمان مرحوم حاج شیخ رحمت‌الله علیه که نه ام‌آرآی بوده، نه سی‌تی‌اسکن بوده؛ حالا نوار مغز شاید بوده ولی ام‌آرآی و سی‌تی‌اسکن که ظاهراً نبوده! نمی‌دانم. خب مسلم است که مرحوم حاج شیخ رحمت‌الله علیه استعداد بالایی داشته، اما ربطی به اینکه دکتر این‌طوری گفته [ندارد].

▶ ⏱ ۳۶:۲۴ ایشان یک فرمایشاتی دارد؛ خب بعضی‌ها اشکال کردند آقا کی گفته خبر ثقه علم است؟ این را از کجا درآوردی؟ کجا آمد؟ ایشان می‌فرماید که ادله‌ای ما داریم: مثلاً «لَا شَکَّ لِکَثِیرِ الشَّکِّ»، «لَا عُذْرَ لِأَحَدٍ فِی التَّشْکِیکِ فِیمَا یَرْوِی عَنَّا ثِقَاتُنَا»، یا «الْعَمْرِیُّ وَابْنُهُ ثِقَتَانِ، فَمَا أَدَّیَا عَنِّی فَعَنِّی مُؤَدِّیَا [یُؤَدِّیَانِ]»؛ یا مثلاً در آن مقبوله عمر بن حنظله: رجوع کنید به «مَنْ نَظَرَ فِی حَلَالِنَا وَحَرَامِنَا وَرَوَی أَحَادِیثَنَا وَعَرَفَ أَحْکَامَنَا»… خب فرموده «عَرَفَ أَحْکَامَنَا»! خب غالب احکام به امارات ثابت می‌شود؛ ما احکامی که یقینی باشد در فقه، در فروع، مگر ما چند تا فرع داریم که یقینی باشد، وجدانی، ضروری مذهب؟ اکثر احکام با امارات ثابت شده در فروع. خب، لذا به قرینه اینکه اکثر احکام با امارات ثابت شده، این خودش قرینه می‌شود که امارات علم است؛ لذا حضرت فرموده «عرف أحکامنا»!

یا مثلاً «إِنْ جَاءَکُمْ فَاسِقٌ بِنَبَإٍ فَتَبَیَّنُوا»؛ یعنی اگر عادل آمد، او خودش بیان است. این فرمایشات مرحوم حاج شیخ عجیب است! نمی‌دانم. یا مثلاً «فَاسْأَلُوا أَهْلَ الذِّکْرِ إِنْ کُنْتُمْ لَا تَعْلَمُونَ»؛ این یعنی بپرسید تا علم پیدا کنید! خب از قول اهل علم بپرسی، اهل ذکر، که آدم علم پیدا نمی‌کند؛ این پس معلوم می‌شود که علم تعبدی است! این فرمایشات حاج شیخ که در نهایةالدرایه فرموده عجیب است! اینجا یک فرمایشاتی دارد رحمت‌الله علیه، با اینکه خیلی سخت است ـ نه اینکه قابل فهم نباشد، خیلی سخت است، منتها قابل فهم است و لکن زحمت هم زیاد کشیده ـ ولی ما یک مطلبی که همچین بشود اخذ بکنیم ما پیدا نکردیم تو این بحث‌ها (نه اینکه تو کتاب، تو این بحث).

🔹 ۳۹:۵۲ نقد تفصیلی استاد بر ادله نهایةالدرایه و تبیین ارتکاز و سیره عقلا درباره خبر ثقه

خب آقای حاج شیخ رحمت‌الله علیه، این فرمایشاتی که شما می‌فرمایید، این‌ها تمام نیست! چرا؟ چون اولاً «عرف أحکامنا»: شما می‌فرمایید که این چون غالب احکام به اماره ثابت می‌شود، پس معلوم می‌شود «عرف» یعنی آن‌ها علم است! می‌گوییم نه! چون غالب احکام به اماره ثابت می‌شود و اماره علم نیست، پس معلوم می‌شود «عرف» یعنی اینکه احکام شرعی را به حجت بداند! دو جور ممکن است؛ چون «عرف» به ظاهرش نمی‌شود اخذ کرد؛ آن‌طوری که شما می‌فرمایید یا این‌طوری که ما عرض می‌کنیم، چه وجهی دارد؟

«إن جاءکم فاسق بنبإ فتبینوا»؛ خب «تبین»، یعنی معنایش این است که اگر عادل خبر داد، این بیان است و تبین است؟ نه! اگر عادل خبر داد، تبین لازم نیست! تبین لازم نیست.

«لا عذر لأحد فی التشکیک فیما یروی عنا ثقاتنا»؛ این معنایش این است که یعنی خبر ثقه شک ندارد، یعنی علم است؟ نه! یعنی کسی نمی‌تواند به خبر ثقه عمل نکند و عذر بیاورد که من شک دارم؛ باید عمل بکند. شک عذر نیست، نه اینکه شک نداری!

«فاسألوا أهل الذکر إن کنتم لا تعلمون»؛ یعنی «فاسألوا أهل الذکر» اگر نمی‌دانید؛ بپرسید که عمل کنید، قول آن‌ها حجت است! «لِتَعْلَمُوا» یعنی اگر علم پیدا نکردی، پس او را قطعاً علم اعتبار کرده؟! … ▶ ⏱ عبارت نامفهوم ۴۲:۱۰ اصلاً قطعاً این‌ها خلاف ظاهر این روایات و این آیات شریفه است. بنابراین ما دلیلی نداریم که اماره را شارع علم اعتبار کرده باشد؛ ما دلیل نداریم. هرچی که هست همین است: کل مفادش این است که باید عمل کرد.

▶ ⏱ ۴۲:۴۲ می‌گویند آقا در سیره عقلا خبر ثقه علم است. می‌گوییم آقا در سیره عقلا خبر ثقه علم است از کجا می‌گویی؟ خدا رحمتش بکند مرحوم استاد [آقای تبریزی] می‌فرمود که: می‌گوید چرا نیامدی؟ می‌گوید من نمی‌دانستم! می‌گوید مگر فلانی بهت نگفت؟ یعنی چه؟ یعنی تو می‌دانستی! خب می‌گوید آقا بله، «مگر فلانی بهت نگفت» درست است؛ یعنی فلانی معمولاً انسان اگر وسواس نباشد، عادی باشد و از یک ثقه‌ای اشتباه ندیده باشد… الان یک کسی تو خیابان دارد می‌رود، می‌گوید آقا مگر درس تمام شد؟ برمی‌گردد؛ علم پیدا می‌کند! مگر اینکه کسی بهش بگوید که آقا آن دو تا مدرسه کنار هم است، شاید او اشتباه کرده؛ یا آن بابا یک دفعه دیگر هم همین‌طور به هوای ساعت ۸ و ۱۰ بوده، یک دفعه دیگر هم این اشتباه را کرده؛ این‌ها را که بهش بگوید، می‌گوید اِه راست می‌گویی! اینکه علم داشت، نه اینکه علم تعبدی؛ یعنی آدم روی روال عرفی از قول ثقه علم پیدا می‌کند، مگر اینکه عرض کردم یا اشتباه از او دیده باشد یا یک قرائنی باشد. شاهدش هم این است که وقتی به او گفت مگر فلانی به تو نگفت؟ می‌گوید چرا، فلانی به من گفت که آقا گفته ۸ بیا؛ ولی والله دیروز هم به من گفت که فلانی گفته ۸ بیا، ۸ من رفتم، بعد آقا گفت من ۸ قدیم مقصودم بوده نه ۸ جدید! گفتم امروزم باز شاید این قدیم و جدید را قاطی کرده! دیگر بعدش نمی‌گوید نه، علم است خبر ثقه!

▶ ⏱ ۴۵:۱۹ اصلاً اگر شما بروی به عرف بگویی شما خبر ثقه را علم می‌دانی، اصلاً سکته می‌کند! اصلاً حالیش نمی‌شود که من علم اعتبار کردم! گاهی مواقع استاد رحمت‌الله علیه می‌فرمود که در ارتکازش هست؛ می‌گفتیم نه، چطور در ارتکازش هست؟! ارتکاز یعنی وقتی بهش بگویی متوجه بشود. یک کسی بیاید به من بگوید نه، در ارتکازت هست که تا نیم ساعت دیگر بخوانی! می‌گویم آقا در ارتکاز من نیست، می‌گوید بله! می‌گویم والله نیست، می‌گوید نه، در ارتکازت هست! بله، یک وقت انسان ممکن است حواسش نیست، در ارتکازش هست؛ ولی وقتی که متوجهش کردی، «در ارتکازت هست» چیست؟! چه حرفی شد؟!

لذا این حکومت به معنای تصرف در عقد الوضع، این که آقای نائینی و آقای خویی و مرحوم شیخ رحمت‌الله علیه فرمودند، این به عقل قاصر و فاتر ما ناتمام است؛ حکومت به این بیان هم وجهی ندارد. نظارت هم همان‌طور که آخوند فرموده، قطعاً درست نیست. حالا چرا مقدم است؟ «وَلِلْکَلَامِ تَتِمَّةٌ إِنْ شَاءَ اللهُ» فردا بشرط الحیاة والتوفیق، وصلی الله علی محمد وآله الطاهرین، ولعنة الله علی أعدائهم أجمعین.

📱 کپشن ویژه تلگرام و ایتا

🎤 #صوت_خارج_اصول

🗒 جلسه: ۱۳۲۳

📒 بحث: #اصول_عملیه | #استصحاب

📝 مباحث:

نقض مبنای ورود به اصل برائت، تخییر و احتیاط؛ بررسی مبنای حکومت (شیخ انصاری، محقق نائینی و آیت‌الله خویی) و تقسیم حکومت به ناظر و متصرف در عقد الوضع؛ نقد اشکال شهید صدر بر حکومت توسعی؛ پاسخ به اشکال لغویت تعدد جعل و تبیین حکومت تضییقی؛ نقد بیان آیت‌الله سیستانی و محقق نائینی درباره استنکار عرفی؛ نقد ادله محقق اصفهانی در نهایةالدرایه و ادعای علمیت خبر ثقه در سیره و ارتکاز عقلا.

🏷 #آیت_الله_احمدی_شاهرودی #حکومت #ورود #تقدم_اماره_بر_استصحاب #آخوند_خراسانی #محقق_نائینی #آیت_الله_خویی #آیت_الله_سیستانی #شهید_صدر #نهایةالدرایه

🌐 پایگاه اطلاع‌رسانی آیت‌الله عبدالله احمدی شاهرودی:

https://ahmadishahroudi.ir

🔹 تلگرام: https://t.me/ahmadishahroudichannel

🔸 ایتا: https://eitaa.com/ahmadishahroudichannel

🗂️ دسته‌بندی و متادیتای سایت (ahmadishahroudi.ir)

– 📌 عنوان پیشنهادی پست (SEO Title): درس خارج اصول جلسه ۱۳۲۳ | نقد مبنای حکومت در تقدم امارات بر استصحاب

– 📂 مسیر دسته‌بندی در سایت: [#۴] آرشیو دروس حوزوی › [#۱۱] اصول › [#۱۰۹۶] المقصد السابع الأصول العملية › [#۱۳۳۱] ۴- الاستصحاب › [#۱۳۳۸] ۶- تعارض الاستصحاب مع سائر الأصول و الأمارات

🏷️ برچسب‌های پیشنهادی وردپرس (WP Tags): تعارض استصحاب و امارات، حکومت، ورود، تصرف در عقد الوضع، شیخ انصاری، آخوند خراسانی، محقق نائینی، آیت‌الله خویی، شهید صدر، آیت‌الله سیستانی، محقق اصفهانی، نهایةالدرایه، سیره عقلا، علم تعبدی